سازمانها و وسائل گردآورى اطلاعات‌ از زمانهاى بسيار دور، اميران، حاكمان و پادشاهان، براى تصميم‌گيرى درست، منطقى و مطمئن به منظور حفظ يا گسترش منافع كشور، نياز به اطلاعات داشته‌اند. به ديگر سخن، همواره نياز به اطّلاعات، بر اين فرضيه استوار بوده است كه در صورت شناخت دشمن و آگاهى به نيّات و اهداف وى، امكان تصميم‌گيريهاى مهمّ و حياتى را بمراتب آسانتر و دقيقتر مى‌سازد. بر اين اساس، سازمانهاى اطلاعاتى كه بطور عمده در دو زمينه داخلى و خارجى فعاليت مى‌كنند، اطلاعاتِ حاصل را كه به وسيله انواع وسائل و شيوه‌هاى جاسوسى به دست مى‌آورند، در اختيار تصميم‌گيران قرار مى‌دهند و بدين وسيله بر تصميمات آنان تأثير مى‌گذارند، و آنان را در جهت خواسته‌هاى خويش هدايت مى‌كنند. «١» براين اساس، نخست به سازمانها و سپس به وسائل گردآورى اطلاعات نظر مى‌افكنيم.
الف- سازمانهاى اطلاعاتى‌ سازمانهاى اطلاعاتى متعدند، امّا از بين اين سازمانها، تعدادى به جهت گستردگى فعاليت، شيوه‌هاى كار و نقشى كه در تصميمات رهبران خود دارند. از اهميت بيشترى برخوردارند. سازمانهاى اطلاعاتى زير، از مهمترين سازمانهاى فوق محسوب مى‌شوند.
١- سازمان سيا:
آمريكا در طول جنگ جهانى دوم دريافت كه براى پيشبرد منافع خارجى‌اش، به سازمانى كه براى گردآورى اطلاعات خارجى بپردازد، نياز دارد.
براين اساس «اداره خدمات استراتژيك معروف به O. S. S» «٢» در زمان تصدى رياست جمهورى «فرانكلين روزولت» تأسيس شد. بعد از جنگ جهانى دوم، با نقش جديدى كه آمريكا در روابط بين‌الملل يافته بود، ضرورت بسط و گسترش اداره خدمات استراتژيك احساس مى‌شد. بنابراين، در اواخر سال ١٩٤٧ ميلادى (١٣٢٦ ه. ش.) به دستور «هارى ترومن»، O. S. S منحل و به جاى آن «گروه كارآگاهى مركزى» «٣» و سپس «آژانس‌