نتيجه فصل‌
ماجراى كربلا به گونه اتفاقى روى نداد، بلكه عوامل و اسبابى اختيارى در طول نيم قرن دست به دست يكديگر دادند و زمينه پديد آمدن آن را فراهم آوردند. بى‌گمان علل و انگيزه‌هايى ديگر نيز در اين ميان دخيل بوده‌اند كه از ديد ما پنهان مانده و نياز به پژوهشى ژرف‌تر و مجالى ديگر دارند. آنچه مسلّم است، اين است كه اين علل عبارت بوده‌اند از فساد، انحراف و مخالفت با خواست خدا و پيامبر؛ چنان كه حضرت زينب (س)، در برابر يزيد و ياوه گويى‌هايش با ذكر آيه‌اى از قرآن به تحليل واقعه عاشورا مى‌پردازد؛ «١» در اين آيه خداوند مى‌فرمايد:
«ثُمَّ كانَ عاقِبَةُ الَّذينَ اساءُوا السُّوأى‌ انْ كَذَّبُوا بِاياتِ اللَّهِ وَ كانُوا بِها يَسْتَهْزِؤُنَ» «٢»
سپس فرجام كسانى كه اعمال بد مرتكب شدند به جايى رسيد كه آيات خدا را تكذيب كردند و آن‌ها را به مسخره گرفتند.