عبرتهاى عاشورا - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٦

جدايى مبدّل شد، ديگر به يكديگر فخر نمى‌فروشند، زاد و ولد نمى‌كنند، به ديدار هم نمى‌روند و همسايه يكديگر نمى‌شوند.
اين سخن ژرف و گوهرين امام شامل همه زمانها و خطاب به همه انسان‌هاست. چنان كه همه امّت‌ها سرنوشتى شبيه به يكديگر دارند تاريخ زندگانى همه آدميان شايسته عبرت است و همان گونه كه ما از گذشتگان عبرت مى‌آموزيم، چه بسا سرنوشت ما نيز مايه عبرت آيندگان شود. همان امام همام در اين باره مى‌فرمايد:
«وَ اتَّعِظُوا بِمَنْ كانَ قَبْلَكُمْ قَبْلَ انْ يَتَّعِظَ بِكُمْ مَنْ بَعْدَكُمْ» «١»
از گذشتگان پند گيريد، پيش از آن كه آيندگان از شماپند گيرند.
رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله از تاريخ گذشتگان و سنّت‌هاى حاكم بر زندگانى آدميان و اين كه آنان در بسيارى مواقع اشتباهات گذشتگان را تكرار كنند و در نتيجه به سرنوشت همانان گرفتار مى‌آيند آگاه بود. از اين رو، همواره به امّت خويش فرمان مى‌داد كه مطيع احكام الهى باشند و از نفس امّاره و شيطان و به بيراهه رفتن، خويشتن را باز دارند و از تاريخ گذشتگان عبرت آموزند.
امام باقر عليه السلام درحديثى ضمن سخن گفتن از دوران تلخ پس از پيامبر صلى الله عليه و آله، به تاريخ پرفراز و نشيب بنى اسرائيل و ضرورت عبرت‌آموزى از گذشتگان اشاره مى‌كند و از پيامبر صلى الله عليه و آله حديثى نقل مى‌فرمايد كه:
«وَ الَّذى نَفْسى بِيَدِهِ لَتَرْكَبُنَّ سُنَنَ مَنْ كانَ قَبْلَكُمْ حَذْوَ النَّعْلِ بِالنَّعْلِ» «٢»
سوگند به آن كه جانم در دست اوست. شما نيز پا به پاى پيشينيان، روش‌هاى آنان را برمى‌گزينيد.
آشكار است كه واكنش جهان آفرينش و آفريننده تواناى آن در برابر رفتار و كردار مردم هر روزگارى، همانند گذشتگان آنان خواهد بود و راز اصلى تأكيد قرآن بر نقل تاريخ گذشتگان و ذكر مَثَل‌ها نيز همين است كه مسلمانان از سرنوشت شوم اقوام گذشته‌