«اين امام شما پس از من و خليفه‌من بر شماست، از او اطاعت كنيد و پس از من در دين خود متفرّق نشويد كه هلاك خواهيد شد. بدانيد كه بعد از اين او را نخواهيد ديد.» گويند: از حضورش بيرون آمديم و پس از چند روزى قليل، امام حسن (ع) درگذشت.

در روايتى ديگر يعقوب بن منقوش گويد:

بر امام حسن عسكرى (ع) وارد شدم و او بر سكّويى در سرا نشسته بود و سمت راست او اتاقى بود كه پرده‌هاى آن آويخته بود، گفتم: اى آقاى من! صاحب الامر كيست؟ فرمود: «پرده را بردار» و پرده را بالا زدم و پسر بچّه‌اى به قامت پنج وجب كه حدود هشت يا ده سال داشت، بيرون آمد با پيشانى درخشان و رويى سپيد و چشمانى دُرّ افشان و دو كف ستبر و دو زانوى برگشته و خالى بر گونه‌راستش و گيسوانى بر سرش بود، آمد و بر زانوى پدرش ابومحمّد نشست. آنگاه به من فرمود: «اين صاحب شماست»، سپس برخاست و امام بدو گفت: «پسرم! تا وقت معلوم داخل شو» و او داخل خانه شد و من بدو مى‌نگريستم، سپس به من فرمود: «اى يعقوب! به داخل بيت برو و ببين آنجا كيست؟» و من داخل شدم؛ امّا كسى را نديدم.[١]

٢. تعيين زمان غيبت‌

در بعضى از موارد، امام عسكرى (ع) زمان دقيق غيبت را مشخّص فرموده است. أبوغانم مى‌گويد: از امام عسكرى (ع) شنيدم كه مى‌فرمود: «در سال ٢٦٠ ه. ق. شيعه‌من دچار جدايى و افتراق خواهند شد.»[٢]

و در مواردى ديگر، امام عسكرى (ع)، تصريح به اختلاف شيعه پس از شروع عصر غيبت فرموده است.

موسى بن جعفر بن وهب بغدادى مى‌گويد:

شنيدم كه امام عسكرى (ع) مى‌فرمود: «گويا مى‌بينم كه پس از من در مورد جانشينم دچار اختلاف شده‌ايد ... بدانيد كه براى فرزندم غيبتى است كه در آن، مردم دچار ترديد مى‌شوند؛ مگر آن كسى كه خداوند او را حفظ نمايد».

آن حضرت در رواياتى، شيعه را به صبر و انتظار فرج در زمان غيبت فرمان داده است؛ از جمله‌اين موارد، نامه‌آن حضرت به ابوالحسن، على بن الحسين بن بابويه‌قمى است كه در آن چنين فرموده است:

«بر تو باد صبر و انتظار فرج؛ پيامبر اكرم (ص) فرموده است: «برترين اعمال امّت من، انتظار فرج است» و شيعه‌ما دائم در حزن و اندوهند تا زمانى كه فرزندم كه پيامبر (ص) بشارت او را داده، ظاهر شود و زمين را پُر از عدل و داد نمايد.» پس اى شيخ و معتمد من، اى ابوالحسن على! صبر كن و همه‌شيعيانم را به صبر دعوت كن؛ زيرا زمين از آن خدا است و آن را به هر كس از بندگانش كه بخواهد، به ارث خواهد داد و عاقبت از آن پرهيزگاران.»[٣]

٣. كاهش ارتباط مستقيم با شيعه‌

از ديگر اقداماتى كه دو امام هادى (ع) و امام عسكرى (ع) براى آماده‌سازى زمينه‌غيبت حضرت مهدى (ع) انجام دادند، غيبت گام به گام از شيعيان بود. اين واقعيّت با توجّه به كلامى كه مسعودى، در «اثبات الوصيّه» آورده است، به خوبى روشن مى‌شود، او مى‌گويد:

امام هادى (ع) از بسيارى از مواليان خود، به جز معدودى از خواص، دورى مى‌گزيد و زمانى كه امر امامت به امام حسن عسكرى (ع)