ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٧ - احتمال بداء در نشانه هاى ظهور

موقوف فرمودند:

«آن چيزى است كه در آن، خواست الهى دخالت دارد».[١]

يعنى ممكن است به مشيّت خداوند تغيير كند. بايد توجّه داشت، بيشتر علامت‌هاى ظهور كه در روايت‌ها از جمله نمونه‌هاى حتمى، شمرده نشده‌اند، به قرينه‌مقابله، جزو موقوفاتند و در آنها احتمال بداء وجود دارد.

با اين همه، در روايتى از امام نهم (ع)، در نشانه‌هاى حتمى نيز، وجود بداء احتمال داده شده است. نعمانى به نقل از ابوهاشم جعفرى مى‌گويد:

در حضور ابوجعفر الجواد (ع) از سفيانى و حتمى بودن آن در روايت‌ها، سخن به ميان آمد. پرسيدم: آيا در امر حتمى هم بداء پيش مى‌آيد؟ فرمود: «آرى»، گفتم كه مى‌ترسم درباره‌قائم (ع) هم بداء پيش مى‌آيد. فرمود: «قائم وعده‌الهى است و در آن تخلّف نمى‌شود».[٢]

پى‌نوشت‌ها:

[١]. دربارة جايگاه و اهمّيت بداء و اينكه بداء با علم الهى منافاتى ندارد، نك: الكافى، ج ١، صص ١٤٦- ١٤٩.

[٢]. براى اطّلاع بيشتر نك: غاليان، ص ٢٧٧.

[٣]. الكافى، ج ١، ص ١٤٧.

[٤]. سورة انعام (٦)، آية ٢.

[٥]. الكافى، ج ١، ص ١٤٧.

[٦]. دربارة اين روايت‌ها، نك: بحارالأنوار، ج ٥٢، ص ٢٤٩.

[٧]. الغيبةنعمانى، ح ٥، باب ١٨، ص ٣١٢.

[٨]. همان، ح ١٠، باب ١٨، ص ٣١٥.