ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٦ - احتمال بداء در نشانه هاى ظهور
احتمال بداء در نشانههاى ظهور
يكى از باورهاى شيعهاماميه كه به غلط مورد اعتراض ديگر فرقهها قرارمىگيرد، بداء است؛ زيرا تصوّر مىشود، مقصود از آن (ظهور بعد الخفاء) است، در حالى كه شيعه بداء را به معنى (ابداء) مىداند؛ نه آشكار شدن امرى بر خداوند،[١] به اين معنا كه خداوند مقصود حقيقى خود را آشكار مىكند؛ ولى مردم تصوّر ديگرى دارند، مانند تغيير قبله، ذبح اسماعيل (ع) و رفع عذاب از قوم يونس (ع) كه خداوند متعال ابتدا از موضوع تغيير قبله، امتحانى بودن ذبح و رفع عذاب به دليل توبهقوم يونس (ع) را خبر نداد؛ بلكه به جهت برخى مصلحتها، پس از مدّتى حقيقت را آشكار كرد. بنابراين (بداء) نزد غير شيعه نيز مورد قبول است وسوء استفادهبرخى غلات از آن، باعث شده است كه شيعه نيز متّهم شود.[٢]
بر اساس برخى روايتها، در موضوع علائم ظهور نيز احتمال بداء وجود دارد. كلينى در باب «البداء» از امام صادق (ع) نقل مىكند:
«خداوند دو گونه علم دارد؛ يكى علم پنهان و مخزون كه غير او كسى نمىداند واز آن بداء به وجود مىآيد و دوم علمى كه به فرشتگان و پيامبران خود داده و ما از آن آگاهيم».[٣]
آيا ممكن است كه دانش امامان دربارهنشانههاى ظهور، از اين نوع باشد؟ يعنى از نوعى كه بداء در آن روشن نشده است. در تفسير آيه «قضى اجلًا و اجلٌ مسمّى عنده»[٤] به نقل از امام باقر (ع) آمده است كه «مراد اجل حتمى و اجل موقوف است.»[٥] در روايتهاى علائم ظهور نيز به اين دو گونه اشاره شده و از آنها استفاده مىشود كه نشانههاى حتمى، چنان كه از نامش پيداست به طور حتم، رخ خواهد داد؛ ولى علائم موقوفه ممكن است تغيير كند.[٦] چنان كه امام باقر (ع) در ادامههمان حديث «كافى» كه نعمانى آورده است، درباره