ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٩٤ - حقّ معرفت
فرمودند: «النُّجوم أَمان لِأَهلِ السَّماء فَإذا ذَهَب النُّجوم ذَهَب أهلُ السّماء و اهل بيتى أمان لأهل الارض فَاذا ذَهَبت اهل بَيتى ذَهَبَ أهلَ الأرض؛ ٧ ستارگان مايهامان بر اهل آسمانند، هنگامى كه ستارگان از ميان بروند، اهل آسمان نيز از بين مىروند و اهل بيت من امان براى اهل زمينند، هنگامى كه اهل بيت من از بين بروند، اهل زمين نيز از بين مىروند.»
آرى! اهل بيت پيامبر (ص) از يك سو، همانند ستارگان مردم را از گمراهى و فرو رفتن در ظلمت كفر و فساد و گناه نجات مىبخشند، راه رسيدن به مقصد را به آنان مىنمايانند و رهروان طريق حقيقت را از غرق شدن در امواج متلاطم ضلالت حفظ مىكنند ٨ و از سوى ديگر، پاسداران حريم حوزهاسلامند و در برابر تحريف افراطگرايان همواره در ستيز. ٩
خطّ هدايت اهل بيت (ع) تا پايان جهان استمرار دارد. امام على (ع) در «نهجالبلاغه» اين مطلب را با صراحت بيان كرده است: «آگاه باشيد كه آل محمّد (ص) همچون ستارگان آسمانند، هنگامى كه يكى از آنها غروب كند، ستارهديگرى طلوع مىكند». ١٠
پيامبر اكرم (ص) نيز مىفرمايد: «اهل بيت من در ميان شما همانند كشتى نوحند؛ هر كس بر آن سوار شود، نجات مىيابد و هر كس از آن جدا شود، هلاك مىگردد». ١١
تمسّك بىقيد و شرط به اهل بيت (ع)، در برابر تخلّف از آنان، مىتواند شاهد خوبى بر وجود امام معصومى در هر زمان در ميان اهل بيت (ع) باشد كه پيروى از دستورات او مايهنجات و تخلّف از آن، مايههلاكت است.
از امام باقر (ع) سؤال شد: آيا معرفت امام از شما خانواده (اهل بيت) بر تمام خلق واجب است؟
حضرت در پاسخ فرمود: «خداى- عزّوجلّ- محمّد (ص) را بر تمام مردم به عنوان رسول و حجّت خدا بر همهخلقش در زمين مبعوث كرد. پس هر كه به خدا و رسولش ايمان آورده، پيروى و تصديقش كند، معرفت امام از ما خانواده بر او واجب است. كسى كه به خدا و رسولش ايمان نياورد و از او پيروى نكند و حقّ خدا و رسولش را نشناسد، چگونه معرفت امام بر او واجب باشد، در صورتى كه حقّ خدا و رسولش را نشناخته است.» ١٢
حقّ معرفت اهل بيت (ع) در طول حقّ شناخت خدا و پيامبر (ص) مطرح است. اصولًا حقوق در نظام حقوقى اسلام خاستگاه الهى دارد. بنابراين، اثبات حقّ معرفت امام لازمهحقّ شناخت خداوند است. چنانكه امامباقر (ع) مىفرمايد: «تنها كسى خداى عزوجلّ را شناسد و پرستش كند كه هم خدا را بشناسد و هم امام از ما خاندان را و كسى كه خداى عزّوجلّ و امام از ما خاندان را نشناسد، غير خدا را شناخته و عبادت كرده، اين چنين در گمراهى به سر مىبرد.» ١٣ يعنى همان گونه كه شناخت حقيقى خداوند فقط با شناخت ائمه (ع) امكانپذير است، حقوق ائمه (ع) نيز مستلزم شناخت حقّ خداوند است.
به فرمودهامام على (ع)
«اهل بيت ستونهاى استوار اسلام و پناهگاه امن براى مردمند، حقّ به وسيلهآنها به جايگاه خويش باز مىگردد و باطل از ريشه كنده مىشود. اهل بيت پيامبر (ص) چنان كه سزاوار است، دين حقّ را شناخته و بدان عمل كردند، نه آنكه شنيدند و حكايت كردند؛ زيرا راويان دانش بسيار، امّا حفظكنندگان و عمل كنندگان به آن اندكند.» ١٤
در اين نگاه، اهل بيت (ع) راهنمايان به سوى حقّ و داعيان الىالله هستند. اميرالمؤمنين، على (ع) مىفرمايند: «انّما الائمّه قوام الله عَلى خَلقِه عُرفائِه عَلى عِبادِه و لا يُدخِل الجَنَّه الّا مَن عَرَفوه و لا يُدخِل النّار الّا مَن انكرَهُم وَانكروه؛ ١٥ ائمّه قيّمهاى الهى بر آفريدههاى او و شناسانندگان خدا بر بندگان اويند كسى وارد بهشت نشود، مگر اينكه اهل بيت را بشناسد و آنان نيز او را (به پيروى از خود) بشناسد و كسى وارد دوزخ نشود، مگر اينكه اهل بيت را انكار كند و آنان نيز او را به پيروى از خود نشناسد و نيز فرمود: «سِراج المؤمِن مَعرفة حَقّنا و اسدٌ العمى عمى عَن فضّلنا؛ ١٦ حقّ شناخت اهل بيت چراغ فرا راه مؤمن است، ناديده گرفتن فضايل اهل بيت، بدترين نابينايى است». آن حضرت همچنين فرمودند: «سعادتمندترين مردم كسى است كه فضايل ما (اهل بيت) را بشناسد و به وسيلهما به خداوند نزديك شود». ١٧
بر اساس قاعدهتلازم حقّ و تكليف، اگر معرفت اهل بيت (ع) به عنوان يك حقّ الهى واجب است، همهانسانها مكلّفند اين حقّ را به رسميّت بشناسند و در عمل آن را رعايت كنند. شناخت اهل بيت (ع) در صورتى مفيد و كارآمد است كه با عمل همراه شود؛ يعنى انسانها اهل بيت (ع) را به عنوان داعيان به سوى خدا بشناسند و در خطّ مستقيم آنان گام بردارند و به دستورات آنها عمل نمايند. تنها چنين شناختى است كه ارزشمند است و مىتواند سعادت انسانها را در دنيا و آخرت تأمين نمايد. پيامبر اكرم (ص) فرمود: «وَالّذى نَفسى بِيَده لا يَنفِعُ عَبدٌ بِعَمل الّا بِمَعرِفَتنا؛ ١٨ «سوگند به كسى كه جانم در يد قدرت اوست، عمل بندهاى سودمند نيست؛ مگر اينكه در پرتوى معرفت ما (اهل بيت) باشد.
به باور مؤمنان راستين، لازمهشناخت اهل بيت (ع) رعايت دو اصل «تولّى» و «تبرّى» است. به همين دليل، آنان در رفتار و كردارشان سنجيده و زيركانه عمل مىكنند، چرا كه امام مؤمنان را چنين بشارت داده است: