منظور از بيان علائم ظهور آن است كه هر كس بخواهد از خطر ضلالت در امان باشد، آنها را فرا بگيرد تا كسى را در برابر خداوند حجّت نباشد كه مقتضاى آن وجوب فراگيرى علائم ظهور و معذور نبودن احدى در ندانستن آنها مى باشد.

آثار فراوانى تحت عنوان «علائم الظّهور»، «علامات الظّهور» و «علامات المهدى (ع)» از علماى فريقين منتشر شده است.[٢] از شيخ صدوق نيز كتابى به نام علامات آخرالزّمان گزارش شده است.[٣]

گستره علائم ظهور

نشانه هاى ظهور كه در اصطلاح فتن، ملاحم و اشراط الساعه نيز ناميده مى شوند، از نخستين روز رحلت رسول اكرم (ص) آغاز شده تا هنگامه ظهور ادامه دارند.

استراتژى فدك، ماجراى سقيفه، گزينش خليفه، تهاجم به خانه وحى، روى كار آمدن معاويه ها و حجّاج ها، شهادت امام حسين (ع)، عمّار ياسر، حُجر بن عدى، ميثم تمّار و ديگر شهداى راه فضيلت در احاديث فتن و ملاحم جاى خاصّى دارند.

در احاديث ملاحم و فتن، خروج قرامطه، سقوط بنى اميه و بنى عبّاس، فتح «استانبول»، اشغال «عراق» و «افغان» توسط سركرده كفر و ديگر رخدادهاى جهان تا هنگامه ظهور و انفجار نور، به روشنى پيش بينى شده است.

علاوه بر كتاب هاى مستقلّى كه در اين باره تأليف شده؛ در ده ها كتابِ پايه و مرجع، باب هايى چون فتن، ملاحم و اشراط السّاعه به نقل اين روايات اختصاص يافته است.

اين احاديث همانند ديگر احاديث غيبى از سرچشمه زلال قرآن و عترت نشئت گرفته، در مجامع حديثى ثبت شده و همانند دانه هاى تسبيح با نظم و ترتيب خاصّى در بستر زمان تحقّق يافته است.

صحّت و استوارى سخنان پيشوايان را براى همگان روشن و مبرهن مى سازد.

بسيارى از كتب پايه و مرجع، مربوط به نشانه هاى ظهور و ديگر مسائل مهدويت، در كشاكش روزگار، به ويژه در تهاجم مخالفان به كتابخانه هاى شيعيان دستخوش حريق شده، از بين رفته اند و فقط گزارشى از آنها در كتاب هايى چون «رجال نجّاشى» و «فهرست شيخ طوسى» باقى مانده است.

كهن ترين اثر بر جاى مانده از اوايل قرن سوم هجرى قمرى كتاب ارزشمند «الفتن» اثر نُعَيم بن حمّاد مروزى، متوفّاى ٢٢٩ ه. ق. مى باشد. اهمّيت ويژه اين كتاب در اين است كه مؤلّف آن ٢٦ سال پيش از تولّد حضرت ولى عصر (عج) ديده از جهان فرو بسته و از محدّثان مشهور زمان خود بوده، بخارى از او در «صحيح» روايت كرده و شمارى از علماى رجال بر وثاقت او تأكيد نموده اند.[٤] تعدادى از نسخه هاى دست نويس آن تا زمان ما محفوظ مانده است.[٥]