اين جريان منسجم و خطّ پيوسته بسان رودى خروشان در گذر ايّام، بسته به شرايط، از خود انعطاف كافى نشان مى‌داده‌اند تا اين سير كلّى دچار اخلال نشود. عبّاسيان كه با فريب عمومى و سوء استفاده از عنوان خاندان اهل بيت (ع) بر سر كار آمده بودند، به خوبى از پتانسيل حضور و رهبرى ايشان براى قيام‌هاى علويان خبر داشتند، از همان بدو امر، مشكلاتى بى‌سابقه براى ائمه (ع) به وجود آوردند؛ از جمله مشكلات ياد شده، به اين موارد مى‌توان اشاره كرد:

- محدوديّت‌هاى آموزشى امام ششم (ع) در اوان دوره‌عبّاسى به رغم آزادى نسبى پيش آمده در پايان دوره‌اموى؛

- اسارت‌ها و زندان‌هاى طولانى مدّت امام هفتم (ع) كه عملًا عمده‌ارتباطات ايشان را محدود به خانواده و نزديكان كرد و آنان مربّيان نسل آتى شيعيان شدند؛

- امام هشتم (ع) با اسارتى نوين مواجه شدند و در قالب ولايتعهدى اجبارى هم، فعّاليت‌هاى حضرت محدود شد و به طور كامل تحت كنترل قرار گرفتند و كار به جايى رسيد كه همسرِ تنها فرزند ايشان كه قرار بود عهده‌دار امامت شود، از عمّال و خانواده‌عبّاسيان شد و در نهايت امام نهم (ع) را مسموم ساخت؛

در همين ايّام است كه سامرّاء يا به تعبير دقيق‌تر سرّمن رآه ساخته مى‌شود تا بينندگان از ديدن آن خرسند شوند، به جهت آنكه تا حدّى از شرّ آزار و اذيّت تركان خلاص شده‌اند. ساختار پادگانى و شهرك نظامى‌نشين اين شهر باعث مى‌شود كه عبّاسيان كفايت از كف داده و اسير دست تركان شده، براى نظارت بيشتر بر امامان آخرين شيعه (ع) و سهولت هر چه بيشتر كنترل ايشان، آنان را به اين شهر تبعيد نموده و به نحوى دچار حصر خانگى كنند. بديهى است از جمله اصلى‌ترين مشكلات امامان (ع) در اين ايّام، حضور جاسوسان در منزل و اطراف محلّ سكونت ايشان است كه به طور طبيعى، محدوديّت‌هاى جدّى‌ترى را در مقايسه با قبل براى ايشان رقم مى‌زند تا جايى كه امام عسكرى (ع) تنها امامى است كه ظاهراً موفّق به تشرّف به بيت الله و انجام حج نشده است.

عمده‌محدوديّت‌هاى به وجود آمده، به دست عبّاسيان براى امامان، به خصوص امام عسكرى (ع) را همان طور كه پيش از اين يادآور شديم، مى‌توان در دو علّت خلاصه كرد:

- قابليّت جدّى رقابت علويان و خاندان رسول خدا (ص) براى تصاحب حكومت و خلافت؛

- بشارت‌هاى بيان شده‌انبياء، اولياء و اوصياء (ع) درباره‌ظهور منجى آخرالزّمان (ع) و تحقّق همه‌پيش‌بينى‌هاى بيان شده درباره‌آنچه قبل از او رخ خواهد داد. آنچه درباره‌اين شخصِ نيامده نگران كننده بود، نقش تعريف شده براى او در تمام طول قرون گذشته بود كه با آمدن او بساط هر آنچه ظلم و ظالم است، از زمين برچيده خواهد شد. تصريح به اين مطلب از مسلّمات روايات و منابع اسلامى است و شيعه و سنّى در تحقّق آن شك ندارند كه مردى از نسل رسول خدا (ص) خواهد آمد و جهان را از عدالت آكنده مى‌سازد؛ همچنان كه از ظلم و ستم مملو گشته باشد. امام ششم (ع) در اين باره فرموده‌اند:

«ولادت موسى (ع) بدين گونه بود كه چون فرعون دانست، زوال ملكش به دست او انجام مى‌پذيرد، كاهنان را احضار كرد و آنها به وى گفتند: اين مرد از تيره‌بنى‌اسرائيل خواهد بود، او هم به مأموران خود دستور داد كه شكم زنان آبستن را شكافته و اطفال آنها را سر ببرند. براى نيل به اين منظور، بيش از بيست هزار طفل را به قتل رساندند و با اين اوصاف، خداوند موسى را حفظ كرد و آنها به وى دسترسى نيافتند.

بنى اميّه و بنى عبّاس هم، چون دانستند كه دولت و امراء و ستمگرانشان به دست قائم ما نابود مى‌شود، دشمنى ما را به دل گرفتند و با شمشير كشيده به كشتن و قطع نسل خاندان پيغمبر (ص) پرداختند، با اين اميد كه «قائم آل محمّد» را به قتل رسانند؛ ولى خداوند نگذاشت كه يك نفر از ستمگران به وى دست يابد و بدين گونه نور خود را كامل كرد؛ هر چند مشركان ناخوش بدارند.»[١]

اقدامات بازدارنده عبّاسيان براى مقابله با اراده‌الهى درباره‌ولادت امام موعود (ع) را چنين مى‌توان چنين فهرست نمود:

١. جاسوسى در قالب پزشك، همسر، پيرو و ...؛

٢. اسارت در قالب حصر خانگى و ديگر حالات آن؛

٣. آزار و اذيّت ياران و دوستان و شكنجه براى شناسايى امام موعود (ع)؛

٤. تهديد و تلاش مكرّر براى ترور و قتل امام عسكرى (ع) براى جلوگيرى از تولّد امام موعود (ع)؛

٥. كنترل مواليد احتمالى و نكاح امام عسكرى (ع)؛

٦ .....[٢]

با تمام اين اقدامات، باز اراده‌الهى محقّق شد و همان طور كه نسل‌كشى نمرود و فرعون مانع ولادت حضرت ابراهيم (ع) و موسى (ع) نشد، تلاش‌هاى عبّاسيان نتوانست مانع ولادت امام موعود و منجى واپسين (ع) گردد. امام (ع) به دنيا آمد و اوّلين وظيفه‌