معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٢٢٨ - الف- مسخ متخلفان بنی اسرائیل به میمون

جزای کسی است که مثل این کار را انجام می‌دهد. او مثل خوک در شهوات و مانند میمون در جست‌وخیز کردن و مثل چهار پایان در چریدن است.[١]

دلایل عبده و رشید رضا بر مسخ معنوی و دلالت آیه بر تمثیل عبارت است از :

اول) به باور مجاهد[٢]، این گروه دل‌هایشان مسخ‌شده و به بوزينگان، مسخ نشده‌اند و آن فقط مثلى است نظير آيه‌ «كَمَثَلِ الْحِمارِ يَحْمِلُ أَسْفاراً» كه خدا در شأنشان آورده است.[٣]

دوم) با استناد به نظر مجاهد آیه در مقام تمثیل است[٤] با این بیان که ایشان بر اساس سنت خداوند در طبیعت و اخلاق آدمی مانند بوزینگان در میان مردم خوار و مطرود شدند. قلب‌هایشان شبیه قلب بوزینه شد که نه پندى مى‌پذیرد و نه از نهى پروا مى‌کند١؛ همان‌گونه که در جای دیگر به حمار تشبیه شده‌اند.

سوم) با استناد به ارتباط آیات، آیه پسین شاهد این مدعاى است.[٥]

[١] - محمد رشید رضا، المنار، ج ۱، ص ۳۴۳.

[٢] - مجاهد ابوالحجاج (۲۱ - ۱۰۴ ق) ازمفسران تابعین و از شاگردان ابن عباس بوده است.

[٣] - مجاهد بن جبر، «تفسیر مجاهد»، تحقیق: عبدالرحمن الطاهر بن محمد السورتی، اسلام آباد، مجمع البحوث الاسلامیه. بی تا. ج ۱، ص ۳۵؛ر. ک. ابوجعفر محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، چاپ اول، بیروت: دارالمعرفه، ۱۴۱۲، ج ۱، ص ۲۶۳.

[٤] - سبحانی معتقد است که این معنا به سلف نسبت داده شده و با روشی که استاد در تفسیر قرآن انتخاب کرده، در تعارض است، چرا که طرفداران تمدن مادی امکان تبدیل شدن فوري انسان به میمون و اقعی را انکار كرده و آن را باور ندارند. از این رو عبده به نظر مجاهد تمایل پیدا کرد. اگر این گونه تاویل صحیح باشد، هر منکری می تواند از این روش برای انکار معجزه و کرامت استفاده کرده و در این هنگام زمینه برای ابطال معارف قرآن فراهم شده و قرآن بازیچه دست تحریف کنندگان قرار می گیرد. جعفر سبحانی، المناهج التفسیریه، ص ۱۰۶-۱۰۷.

[٥] - محمد رشید رضا، المنار، ج ۱، ص ۳۴۴.