معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ٢٦ - اول) ویژگیهای تفسیر المنار

داشت قبل از درس خود به هیچ تفسیری مراجعه نکند تا تحت تأثیر درک دیگران قرار نگیرد و تنها در مورد اعراب یا لغت به برخی از کتاب‌های تفسیر مراجعه می‌کرد.[١]

اول) ویژگی‌های تفسیر المنار

تفسیر المنار هم دارای شاخصه‌های تفاسیر عقلی-اجتهادی است و هم ویژگی‌های تفاسیر اجتماعی[٢] را داراست. شاخصه‌های تفاسیر عقلی اجتهادی که در تفسیر المنار نیز دیده می‌شود

[١] - ر.ک. محمد رشید رضا، المنار ، ج ١، ص ١۵-۱۴ .

[٢] - پیدایش تفاسیر اجتماعی بارویکردی اصلاحی، به نهضت‌های اصلاحی دو سده اخیر در تاریخ اسلامی برمی‌گردد. این جریان با جریان معتزله در قرن دوم و سوم هجری در برخی اندیشه‌ها مشترک‌اند. مفسران معتزلی بر اصل امربه‌معروف و نهی از منکر در راستای دفاع از هویت اسلامی در برابر هجوم اندیشه‌های غیردینی و جریان اجتماعی عقلی معاصر به‌صورت مواجهه با مستشرقان و مکاتب انحرافی اهتمام می‌ورزند. هردو جریان، بر نقش عقل در فهم آموزه‌های دینی، تقلید ستیزی، توجه به اصالت اجتهاد و مقابله با خرافات تأکیددارند. ر.ک. فهد بن عبدالرحمن بن سلیمان الرومی، منهج المدرسه العقلیه الحدیثه فی التفسیر، چاپ دوم، ۱۴۰۳، ص ۴۳. زمینه‌های پیدایش تفاسیر اجتماعی به دو گروه بیرونی و درونی تقسیم می‌شود. درباره زمینه‌های بیرونی می‌توان به سلطه استعماری غرب، شبهه‌های علمی مستشرقان و رواج مکاتب و آیین‌های انحرافی اشاره کرد. درباره زمینه‌های درونی نیز مواردی چون تمرکز عالمان اسلامی بر ابعاد فردی دین و غفلت از ابعاد جمعی و سیاسی آن در جامعه و نظام امت، اهتمام افراطی به دیدگاه‌های سلف در معرفت دینی و تسامح مفسران و استنادشان به روایات غیر مستند و دوری از عقلانیت در باورها و رفتارهای دینی حائز اهمیت است. البته و جود احادیث اهل‌بیت (ع)، باز بودن باب اجتهاد، مرجعیت دینی و سیاسی فقیهان در عصر غیبت، جوامع شیعی را با مشکلات کمتری مواجه کرده بود. ر. ک. محمد اسعدی، جریان‌شناسی تفسیر اجتماعی، ص ۴۲-۳۵.