معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ١٨٢ - اول) زنده شدن مردگان در عذاب قوم حضرت موسی (ع)

یک) زنده شدن مجدد مردگان در دنیا با قرآن و عقل سازگار نیست و «بعث» اشاره به کثرت نسل دارد. در این صورت مردم نسبت به نعمت‌هایی كه خدا به پدرانشان عنايت فرموده بود، پدراني كه براثر كفران نعمت دچار عذاب الهي شدند، باید شكرگزار خداوند باشند. عبارت «ثم بَعَثْنَاكُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ »[١] دلالت دارد که بعد از ماجرای صاعقه عده‌ای مردند و بنی‌اسرائیل گمان کرد که نسلشان منقرض خواهد شد اما خداوند دوباره نسل آن‌ها را زیاد کرد تا دودمانشان منقرض نشود.[٢]

دو) هدف از قصص قرآن عبرت مخاطبین است. با این توضیح که خطاب متوجه کسانی است که در عصر نزول هستند. سخن از پدران و فرزندان یکی و ضمایر یکی است. روش خطاب برای بیان یکی بودن امت است و کسانی که بعداً ملحق می‌شوند مثل سابقین مورد خطاب قرار می‌گیرند گویا که بر این‌ها واقع‌شده است تا مردم بفهمند سنت خداوند در اجتماع انسانی این است که امت‌های یکپارچه سعادت و شقاوتشان به هم وابسته است.[٣]

نقد و بررسی

اول) مبانی فکری عبده مانند اصل بر واقع نشدن حوادث خارق عادت، جواز تأویل آیات، تمرکز قصه‌های قرآن بر عبرت گیری و نه بیان تاریخ و انکار وقوع دوباره حیات و مرگ در دنیا باعث شد عبده به تأویل آیه بپردازد و وقوع معجزه را نپذیرد.

[١] - بقره۵۶.

[٢] - محمد رشید رضا، المنار، ج ۱، ص ۳۲۲ .

[٣] - همان.