معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ١٥١ - چهارم) شکافته شدن دریا و عبور بنی اسرائیل
معجزه بودن آن دارد. اگر هر یک از آیات قصص قرآن را بهراحتی بتوان تأویل برد، اما تأویل سخن خداوند در آیه فوق درحالیکه با تورات هماهنگ است، سخت است.[١]
عبده توضیح میدهد به نظر تأویل برندگان درزمانی که بنیاسرائیل باعجله و پشت سر هم از دریا عبور کردند، آب بهصورت دو بخش بزرگ ممتد مثل دو کوه درآمد و آیه «وَ إِذْ فَرَقْنا بِكُمُ الْبَحْرَ» بر آن دلالت دارد. خداوند نفرمود: «فرقنا لكم البحر». ظاهر آن است که حرف جر «باء» در اینجا برای ابزار بودن بکار میرود. سخن خداوند «فَأَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنِ اضْرِبْ بِعَصاكَ الْبَحْرَ فَانْفَلَقَ» بااینکه انفلاق (شکافته شدن) بهوسیله آنها انجامشده باشد و نه با عصا، منافاتی ندارد. خداوند به حضرت موسی (ع) وحی کرد که با بنیاسرائیل وارد دریا شود و بدیهی است وقتی میخواهد وارد آبی مثل نهر شود اول عصای خود را به آب میزند و سپس راه میرود. آیه از این معنا تعبیر میکند که وقتی حضرت موسی (ع) به دریا رسید خداوند به ایشان الهام کرد که عصایش را به آب زند و داخل آب شود او نیز این کار را کرد و بنیاسرائیل پشت سرش وارد آب شدند، پس دریا بهواسطه آنها شکافته شد اما سخن خداوند «فَكانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ» تشبیهی است که در مقام مبالغه متعارف است. مثل آیاتِ «وَ هِيَ تَجْرِي بِهِمْ فِي مَوْجٍ كَالْجِبالِ» و «وَ مِنْ آياتِهِ الْجَوارِ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلامِ» امواج و کشتیها مثل کوههای مرتفع نیستند. فقط بلاغت به دلیل تصویرگری بهتر و تأثیر بیشتر مثل این تعبیر را اقتضا میکند.
رشید رضا سپس مینویسد که این تمام سخن تأویل گران بود و استاد در درس آن را بسط نداد و تنها به این مطلب پرداخت که شکافته شدن دریا معجزه حضرت موسی (ع) بوده. به
[١] - محمد رشید رضا، المنار، ج ۱، ص ۳۱۶.