معجزات انبیا در تفسیر المنار - مدرسی راد، زهرا؛ غضنفری، علی؛ میراحمدی، عبدالله - الصفحة ١٢٢ - ٦- رابطه معجزه و تغییر ناپذیری سنت های الهی

ه) رشید رضا ازلحاظ نظری استثنای وقوع رخدادهای خلاف سنت‌های الهی را می‌پذیرد،[١] اما معتقد است که برخی معجزه‌های رخ‌داده بر اساس سنت‌های الهی متعارف قابل توجیه است و نیاز به پذیرش آن‌ها بر مبنای استثنا و خرق عادت نیست. تأویل برخی آیات ناظر بر معجزات انبیا از جانب وی در همین راستاست؛ یعنی ازنظر او، هیچ‌کدام از رخدادهای ذکرشده در این آیات، خلاف سنت‌های الهی متعارف نیستند. به‌عنوان نمونه رشید رضا بعد از پذیرفتن معجزه ولادت حضرت عیسی درصدد است تا با تبیین علمی حادثه، آن را به سنت‌های متعارف الهی نزدیک کند.[٢] همچنین عبده مسخ جسمانی اصحاب سبت[٣] را به این دلیل رد می‌کند که مسخ معصیت‌کاران و تغییر نوع انسانی آنان از سنن الهی نبوده است.[٤]

نتیجه

۱-بروز یک تفکر خاص در فرد و رشد و بالندگی آن همواره برخاسته از شرایط اجتماعی و زمینه‌های فکری او است. برای ارزیابی دیدگاه عبده در ماهیت شناسی اعجاز تأمل در محیط و اوضاع اجتماعی مؤثر در نظریات وی لازم است. چراکه تحولات زمان و شرایط اجتماعی جامعه‌ای که عبده در آن زندگی می‌کرد، زمینه‌های بروز گرایش عقلی - اجتماعی عبده در تفسیر و نگرش جدید از دین را فراهم کرد.

[١] - محمد رشید رضا، المنار، ج ١١، ص٢٤١.

[٢] - همان، ج ۳، ص ۳۱۰-۳۰۸.

[٣] -بقره ۶۵« فَقُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ: به آنان نهیب زدیم که به صورت بوزینگانی خوار و رانده شده درآیید».

[٤] - همان، ج ۱، ص۳۴۴.