اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٤٢ - باب نهم در بيان قواعد شريفه و فوائد لطيفه مىباشد

قسمة الإثنا عشر على الاربعة تسعة.

و لو قيل: كنسبة الإثنا عشر الى التّسعة فالجواب واحد و سبعة اتساع لانّ جذره واحد و ثلث.

ترجمه و شرح: قاعده نهم‌

اگر بخواهيم مجذورى را كه نسبتش بجذر خود مانند نسبت عددى است بعدد ديگر بدست آوريم قاعده اينستكه:

آنعدد را بدوّمى تقسيم كنيم حاصل جذر مى‌باشد لذا در خودش ضرب كرده مجذور را بدست مى‌آوريم.

مثلا اگر گفتند مجذوريست كه نسبت بجذر خود مانند نسبت «١٢» است به «٤» براى تحصيل آن ابتداء «١٢» را به «٤» تقسيم مى‌كنيم حاصل كه عدد «٣» است جذر مى‌باشد لذا آنرا مجذور كرده «٩» مطلوبست.

و اگر در سؤال چنين گفته شد:

مجذورى است كه نسبتش بجذر خود مانند نسبت «١٢» است به «٩» در اينجا «١٢» را به نه تقسيم مى‌كنيم خارج قسمت كه «٣/ ١ ١» باشد جذر است كه مجذور آن يعنى «٩/ ٧ ١» عدد مطلوبست.

متن: العاشرة:

كلّ عدد ضرب في آخر ثمّ قسّم عليه و ضرب الحاصل فى الخارج حصل مساوى مربّع ذلك العدد.

مثالها: ضربنا مضروب التّسعة فى الثّلاثة فى الخارج من قسمتها عليها حصل احد و ثمانون.

ترجمه و شرح: قاعده دهم‌

هر عدديكه در عدد ديگر ضرب شود سپس بر آن تقسيم شود بعد حاصل ضرب اوّل را در خارج قسمت دوّمى ضرب كنيم حاصل ضرب با مربّع آنعدد «كه اوّل مضروب و بعد مقسوم واقع شد» مساوى است.