اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧١ - محل و موقع استخراج عمود

كثير الاضلاع بر دو قسم است:

زوج الاضلاع و فرد الاضلاع.

امّا زوج الاضلاع مانند «٦»، «٨» ضلعى و امثال آن قاعده در آن اينستكه اوّل محيط آنرا كه مجموع اضلاع باشد بدست آورده بعد نصف آنرا در نصف قطر ضرب مى‌كنيم.

مثلا اگر «٦» ضلعى باشد كه هركدام از اضلاعش چهار ذراع و قطرش نه ذراع باشد محيط آن بيست و چهار ذراع مى‌شود پس حاصل ضرب نصف آن در نصف نه مساوى با مساحت آن يعنى پنجاه و چهار ذراع است.

تبصره‌

قطر در كثير الاضلاع عبارت از خطّ مستقيمى است كه از نصف يكى از اضلاع خارج شده و بنصف ضلع مقابل برخورد كند مانند شكل.

و اگر كثير الاضلاع داراى ضلعهاى فرد بود براى تحصيل مساحت آن كافيست كه آنرا بتعداد اضلاعش بمثلّثهائى تقسيم كرده آنگاه مساحت مثلّثها را بدست آورده باهم جمع مى‌كنيم مجموع با مساحت مطلوب مساوى است.

البتّه اينطريق در تمام كثير الاضلاعها جاريست چه اضلاع زوج داشته باشد و چه فرد چنانچه اينطريق در تمام چهار ضلعى‌ها هم مى‌باشد.

تبصره‌

براى بعضى از كثير الاضلاعها طرق ديگرى نيز هست كه مرحوم مصنّف بجهت اختصار آنها را ترك كرده‌اند و ما ببعضى از آنها اشاره‌اى مى‌نمائيم.