اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢٥ - مسئله سوم

مثال‌

شخصى اقرار مى‌كند كه زيد از وى اكثر المالينى را طلبكار است كه آندو مال داراى ايندو خصوصيّت باشند:

١- مجموع آندو بيست «٢٠» بشود.

٢- حاصل ضرب آندو نود و شش «٩٦» باشد.

حال مقرّبه را معيّن كنيد كدام عدد است؟

حلّ‌

ابتداء يكى از آندو مال مجهول را ده و شيئ «شيئ+ ١٠» فرض مى‌كنيم و ديگرى را ده منهاى شيئ «شيئ- ١٠» سپس در هم ضرب مى‌نمائيم حاصل صد منهاى مال «مال- ١٠٠» مى‌گردد بعد يك معادله جبرى باين شكل تشكيل مى‌دهيم:

٩٦- مال- ١٠٠

سپس آنرا جبر مى‌نمائيم يعنى بصد منهاى مال يكمال اضافه كرده صد مى‌شود و بهمين مقدار به نود و شش اضافه مى‌كنيم و معادله باين شكل «مال+ ٩٦- ١٠٠» درمى‌آيد.

و بعد از مقابله «٩٦» با «١٠٠» و اسقاط آن معادله مبدّل باين شكل «مال- ٤» مى‌گردد.

سپس عدد «٤» را بر عدد مال كه واحد باشد تقسيم مى‌كنيم حاصل همان «٤» مى‌شود و جذر آن‌كه عدد «٢» باشد همان عدد مجهولى است كه با «١٠» فرض كرديم.

پس هروقت «٢» را به «١٠» بيافزائيم «١٢» مى‌شود و اگر از آن كم كنيم «٨» مى‌شود.

پس مقرّبه «١٢» است زيرا مجموع آن با اقلّ كه «٨» باشد «٢٠» مى‌شود و حاصل ضرب آندو «٩٦» مى‌گردد.