اللباب (شرح فارسی بر خلاصه الحساب شيخ بهائى) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٥ - فصل اول شرح مقدمات جبر

متن: الفصل الاوّل فى المقدّمات‌

يسمّى المجهول شيئا.

و مضروبه في نفسه مالا و فيه كعبا و فيه مال مال و فيه مال كعب و فيه كعب كعب و هكذا الى غير النّهاية يصير مالين و كعبا ثمّ احدهما كعبا ثمّ كلّ منهما كعبا فسابع المراتب مال مال الكعب.

و ثامنها مال كعب الكعب و تاسعها كعب كعب الكعب و هكذا.

[فصل اول شرح مقدمات جبر]

ترجمه و شرح: فصل اوّل در بيان اموريست كه مقدمة دانستنش لازم است اگر در مسئله‌اى مقدار چيزى مجهول بود وسائل طالب آن بود از آن مجهول در اين فنّ بشيئ تعبير مى‌كنند باين معنى كه در موقع عمل بجاى آن مجهول شيئ را استعمال مى‌كنند.

و حاصل ضرب شيئ در خودش اصطلاحا مال است.

چنانچه حاصل ضرب شيئ در مال كعب و در كعب مال المال نام دارد و اگر شيئ را در مال المال ضرب كنيم حاصل آنرا مال الكعب گويند و اگر در مال الكعب ضرب نمائيم كعب الكعب نامند.

و همچنين باين قياس مراتب بعدى معلوم مى‌شود.

مثلا اگر شيئ را در كعب الكعب ضرب كنيم نتيجه‌اش مال مال الكعب مى‌گردد چنانچه اگر شيئ را در مال مال الكعب ضرب كنيم نتيجه‌اش مال كعب الكعب مى‌شود.

و طريق دانستن اين نتايج اينست كه شيئ را واحد فرض مى‌كنيم قهرا مال دو مى‌شود و كعب سه فلذا اگر شيئ را در كعب ضرب كنيم حاصلش مساوى با اجتماع چهار شيئ مى‌شود و آن معادل با دو مال است پس حاصل ضرب شيئ در كعب مال المال مى‌شود و نيز اگر شيئ را در مال المال ضرب كنيم حاصلش مساوى با اجتماع پنج شيئ است كه آن معادل با يك كعب و يك مال است پس نتيجه‌اش مال الكعب است و همچنين است مراتب ديگر.