معرفت قرآنى - معرفت، شيخ محمد هادى - الصفحة ٥٨٦ - مقدمه
اسناد الواقدى عبدالله بن جعفر مخرمه بن نوفل الزهرى بيان مىدارد كه او اولين فردى بود كه در حراء تحنّث گزيد. (تحنّث طبق توضيح متن روايت، به معنى تعبّد و تبرّر است.) هنگامى كه ماه رمضان فرا مىرسيد، او وارد حراء مىشد و تا آخر ماه آنجا را ترك نمىكرد و به اطعام فقراء مىپرداخت. او از شرارت مردم مكه رنج مىبرد و به دفعات به دور كعبه طواف مىكرد.[١]
روايتى كه بلاذرى ثبت كرده، اطلاعاتى درباره قريشيانى كه در غار حراء تحنّث گزيدهاند، به دست مىدهد. (اسناد روايت به اين صورت است: محمد بن سعد- الواقدى- طلحه بن عمرو بن عباس): هنگامى كه ماه رمضان فرا مىرسيد، قريشيان به قصد تحنّث، به مقصد حِراء رهسپار مىشدند و يك ماه در آنجا اقامت مىگزيدند و فقيرانى را كه نزدشان مىآمدند، اطعام مىكردند. آنان هنگام برآمدن ماه شوال فرود آمده و قبل از ورود به خانههاى خود، به مدت يك هفته به دور خانه كعبه طواف مىكردند. پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم هر سال اين سنت را به جا مىآورد.[٢]
شايان ذكر است كه در هر دو روايت دربارهى تحنّث در غار حِراء، يكى دربارهى عبدالمطّلب و ديگرى دربارهى مردم قريش، دو نكته مورد تأكيد قرار گرفته است: اطعام فقراء و عمل عبادى طواف به دور كعبه، علامتى براى گرامىداشت خانهى خدا. اينها همانگونه كه در روايت ابن اسحاق درباره آغاز وحى بيان شدهاند، سازههاى تحنّث هستند.
مجموعهاى از روايات تحنّث، با شخص حكيم بن حزام ارتباط پيدا كرده و به اعمال او قبل از پذيرش اسلام اشاره دارد. روايتى (با اسناد الزهرى- عروه بن زبير- حكيم بن حزام) به اين صورت است كه حكيم بن حزام از پيامبر مىپرسد: نظر شما درباره كارهايى كه من بر انجام آنها در دوران جاهليت اصرار داشتم و از اين طريق تحنث مىكردم (أرَأيتَ أموراً كنت أتَحَنّثُ بها) يعنى احسان به مردم قوم خود، آزاد كردن بردگان و دادن صدقات، چيست؟ آيا من به خاطر آنها پاداشى گرفتهام؟ پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم پاسخ فرمود: تو با وجود اعتبار اعمال صالحى
[١] . البلاذرى، انساب، ١، ٨٤؛ ر. ك: دحلان، سيره، ج ١، ص ٢٠؛ الزرقانى، شرح المواهب، ١، ٧١: ... إذا دخل شهر رمضان صعده وأطعم المساكين ...
[٢] . البلاذرى، انساب، ج ١، ص ١٠٥.