معرفت قرآنى - معرفت، شيخ محمد هادى - الصفحة ٢٥٩ - ٣ - موارد استعمال وحى در قرآن كريم

٣- ٤. وحى تكوينى مخصوص حيوانات: مانند آيه ٦٨ سوره نحل كه مى‌فرمايد: «و پروردگارت به زنبور عسل وحى كرد كه از كوه‌ها و از درختان و از آنچه داربست مى‌كنند، خانه‌هايى براى خود برگيرند ...»[١]

اين وحى كه امر غريزى و فطرى نيز ناميده شده است، (معرفت، ١٣٧١، ج، ص ٣١) اختصاص به زنبور عسل ندارد و شامل همه‌ى حيوانات مى‌گردد و با وحى اصطلاحى به غايت متفاوت است. (براى تفصيل، ر. ك: موحدى ساوجى، ١٣٨٣، ص ١٢٩- ١٢٨).

٣- ٥. الهام به انسان: مانندآيات ٧ سوره قصص و ١١ سوره مائده كه مى‌فرمايد: (مائده/ ١١)[٢] «و به مادر موسى وحى كرديم كه او را شير ده ...» و «و زمانى كه به حواريون وحى كردم كه به من ايمان آوريد و به فرستاده‌ام‌] نيز [.»

با توجه به اين‌كه مادر حضرت موسى عليه السلام پيامبر نبوده و بنابر قولى كه حواريون نيز پيامبر نبوده‌اند- چنان‌كه از ظاهر آيه مستفاد است- وحى در اين دو آيه‌ى شريفه، از مقوله‌ى وحى تشريعى جدا و در جرگه‌ى الهام به قلب قرار مى‌گيرد. بيشتر مفسران همين قول را اختيار كرده‌اند: (طباطبايى، ١٣٩٧ ق، ج ١٦، ص ٧؛ طبرسى، ١٣٧٩ ق، ج ٤، ص ٢٤٠؛ طوسى، ١٤٠٩ ق، ج ٨، ص ١٣١)

٣- ٦. وسوسه‌ى شياطين: چنانكه درآيه ١٢١ و ١١٢ سوره انعام آمده است: «و همانا شياطين به دوستان خود القاء مى‌كنند تا با شما به مجادله برخيزند.»[٣] و: «و اين‌چنين براى هر پيامبرى دشمنى از شيطان‌هاى انسى و جنى قرار داديم، كه برخى‌شان فريب‌كارانه سخن آراسته را به برخى ديگر القاء مى‌كنند.»[٤]

٣- ٧. وحى به فرشتگان: نظير: «زمانى كه پروردگارت به فرشتگان وحى فرمود كه به‌

[١] . وَ أَوْحى‌ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ

[٢] . وَ أَوْحَيْنا إِلى‌ أُمِّ مُوسى‌ أَنْ أَرْضِعِيهِ( قصص/ ٧)

وَ إِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوارِيِّينَ أَنْ آمِنُوا بِي وَ بِرَسُولِي‌( مائده/ ١١١)

[٣] . وَ إِنَّ الشَّياطِينَ لَيُوحُونَ إِلى‌ أَوْلِيائِهِمْ لِيُجادِلُوكُمْ( انعام/ ١٢١)

[٤] . وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلى‌ بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً وَ لَوْ( انعام/ ١١٢)