ثالثاً، تمام آنچه حقايق شرعى خوانده مى‌شود، پيش از اسلام به صورت اعمالى خاص و مشخص سابقه داشته است و تغييراتى كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در آن‌ها پديد آورده است، ماهيت آن‌ها را تغيير نداده است. هرگز چنين نبوده است كه صلاه به معناى مطلق دعا و حج به معناى مطلق قصد يا زيارت و صوم به معناى مطلق امساك بوده باشد. پيش از اسلام هم به معناى اعمالى خاص بوده و كم يا زياد شدن برخى از جزئيات هرگز ماهيت آن‌ها را تغيير نمى‌دهد؛ چنان‌كه هم به اتومبيل هندلى اتومبيل مى‌گويند و هم به اتومبيل داراى استارت؛ بنابراين، دليلى ندارد كه به صرف تغيير پاره‌اى از جزئيات قائل به كاربرد جديد در لغت بشويم.

رابعاً، نهايت اين است كه در اسلام، الفاظ شرعى در معانى جديد به كار برده شده و به‌طور طبيعى كاربرد اين الفاظ در معانى جديد همراه قرينه صارفه بوده است. باز هم نمى‌توان گفت كه به موجب آن عرف خاصى پديد آمده است؛ چون كاربرد مجاز در عرف عام است.

خامساً، اگر كسانى از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و سلم راجع به كيفيت حج پرسيده باشند و او نيز آن را به آنان تعليم داده باشد، هرگز به اين معنا نيست كه حج به صورت يك عمل عبادتى مشتمل بر اعمال و مناسك خاص بى سابقه بوده است و مردم راجع به كيفيت آن هيچ اطلاعى نداشته‌اند. حج با همين مناسك شناخته شده، از سوى حضرت ابراهيم تأسيس شده بود و نسل اندر نسل حفظ شده و به دست مسلمانان رسيده است.

در خصوص حج گفتنى است كه:

اولًا، حج از مناسكى است كه حضرت ابراهيم آن را بنيان نهاد و اعمالى چون طواف، سعى بين صفا و مروه، قربانى، وقوف در عرفات و صلاة همگى براى اولين‌بار از سوى آن حضرت انجام شده است و بعد مردم مكه آن‌ها را از ايشان آموختند و نسل به نسل منتقل كردند تا اين‌كه به دست مسلمانان رسيده است. (ايازى، ١٣٨٠، ص ١٦٨- ١٥٣) در قرآن آمده است كه حضرت ابراهيم بعد از بالا بردن پايه‌هاى كعبه به درگاه خدا فرمود: وَ أَرِنا مَناسِكَنا بقره/ ١٢٨)؛ بنابراين، مناسك حج از زمان حضرت ابراهيم عليه السلام مشخص بوده است.

ثانياً، در سوره بقره كه قبل از سوره آل عمران نازل شده است، بسيارى از اعمال حج معرفى شده است (آياتااآ: بقره، ١٥٨ و ١٨٩ و ١٩٦- ٢٠٣) و نيز در آن خطاب به مسلمانان آمده است: فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ‌ (بقره/ ٢٠٠) اين آيات به وضوح نشان مى‌دهد كه‌