توحيد مفضّل - علامه مجلسى - الصفحة ٢٧ - مقدمه آيت الله شوشترى(ره)

مى‌شود اكسيژن است، دانشمندان گازهاى ديگر را كه در هوا وجود دارد از لحاظ حفظ حيات بى‌فائده دانستند.

اين نظريه مخالف با نظريه امام جعفر صادق بود كه گفت: تمام اجزائى كه در هوا هست براى تنفس ضرورى است.

اما در نيمه قرن نوزدهم ميلادى دانشمندان نظريه خود را راجع به اكسيژن از لحاظ تنفس تصحيح كردند. چون مسلّم شد كه اوكسيژن گر چه مايه حيات جانداران است و بين تمام گازهاى هوا يگانه گازى است كه خون را در بدن تصفيه مى‌نمايد اما موجودات جان‌دار نمى‌توانند اوكسيژن خالص را براى مدتى تنفس كنند زيرا سلولهاى جهاز تنفس مى‌سوزد.

اوكسيژن خود نمى‌سوزاند[١] اما كمك به سوزاندن مى‌كند و وقتى با جسمى كه قابل سوختن باشد تركيب گردد آن جسم مى‌سوزد و هر گاه سلولهاى ريه انسان يا جانداران‌[٢] ديگر مدتى اوكسيژن خالص تنفس كنند چون اين گاز با آنها تركيب مى‌شود، مى‌سوزند و انسان يا جانورى كه ريه‌اش سوخته مى‌ميرد. بنا بر اين بايستى در هوا گازهاى ديگر هم با اكسيژن وارد ريه انسان و جانداران ديگر شود تا آن كه ريه موجودات جاندار بر اثر تنفس از اكسيژن خالص، در مدتى طولانى نسوزد. بعد از آن كه دانشمندان نظريه خود را در مورد اوكسيژن از لحاظ تنفس تصحيح كردند معلوم شد كه نظريه جعفر صادق درست‌

[١] در متن: نمى‌سوزد.

[٢] در متن جانوران.