توحيد مفضّل - علامه مجلسى - الصفحة ١٧٢ - توضيح سخن حضرت در«طولانىترين ايام»

[مقدار شب و روز]

تفكّر كن اى مفضّل! در مقادير ليل و نهار كه چگونه بر وفق مصلحت عباد تقدير گشته، در اكثر معموره‌ها نهايتش از پانزده ساعت زياده نيست، اگر مقدار روز صد ساعت يا دويست ساعت مى‌شد، هر آينه هر چه بر روى زمين است از حيوانات و نباتات هلاك مى‌شدند اما حيوانات به جهت آن كه در اين مدت طويل قرار نمى‌گرفتند و ساكن نمى‌شدند و چهارپايان در روز به اين درازى مشغول چرا مى‌گرديدند و آدميان در تمام اين مدت مشغول عمل و حركت مى‌شدند معلوم است كه اينها باعث هلاك ايشان مى‌شد.

و اما نباتات از حرارت آفتاب در اين زمان طويل خشك مى‌شد و مى‌سوخت و هم چنين شب اگر صد ساعت يا دويست ساعت ممتد مى‌شد حيوانات در اين مدت از حركت باز مى‌ماندند و طلب معاش نمى‌توانستند كرد و از گرسنگى هلاك مى‌شدند و حرارت طبيعيه نباتات كم مى‌شد و فاسد و متعفن مى‌شدند چنانچه بعضى از گياه‌ها اگر در مكانى برويد كه آفتاب بر آن نتابد هر آينه فاسد مى‌گردد.

[توضيح سخن حضرت در «طولانى‌ترين ايّام»]

مترجم گويد: كه آن چه حضرت عليه السّلام فرموده‌اند كه: طول روز زياد، از پانزده ساعت نمى‌شود در عمده معموره است، توضيحش آن است كه زمين موافق مذهب حكما كروى است و شواهد حسيّه بسيار