توحيد مفضّل - علامه مجلسى - الصفحة ١٦٤ - كيفيت حركات ستارگان

[كيفيت حركات ستارگان‌]

فكر كن اى مفضّل! در ستارگان و اختلاف حركات ايشان، كه بعضى از جاى خود حركت نمى‌كنند و با يك ديگر سير مى‌نمايند و از هم جدا نمى‌شوند و بعضى مطلق العنانند و از برجى به برج ديگر حركت مى‌كنند و در حركت از يك ديگر جدا مى‌شوند و هر يك را دو حركت مختلف مى‌باشد يكى عام، كه همه كواكب به آن متحركند و آن حركت شبانه روزى است كه از مشرق به مغرب حركت مى‌كنند و ديگرى حركت خاصه است كه هر يك براى خود دارند كه آن حركت از مغرب به سوى مشرق است مانند مورى كه بر روى آسيا به جانب چپ حركت كند و آسيا را به جانب راست متحرك سازند. پس مور دو حركت مختلف مى‌كند يكى به اراده كه از پيش روى خود حركت مى‌كند و يكى به كراهت و جبر كه آسيا آن را به جبر پس مى‌گرداند.

پس سؤال كن از آن گروه كه دعوى مى‌كنند كه اين ستارگان به طبايع خود متحركند بى‌مدبّرى و بدون تقدير، صانعى، اگر چنين باشد كه ايشان مى‌گويند چرا همه ساكن نمى‌باشند، يا چرا همه از برجى به برجى منتقل نمى‌شوند. زيرا كه اهمال يك معنى است، پس چگونه از آن دو حركت مختلف به وزن معلومى و اندازه مقرّرى كه به عمل مى‌آيد، پس از اين ظاهر مى‌شود كه بناى اين دو حركت مختلف متّسق بر عمد و تقدير مدبّر خبير است و به بخت و اتفاق نيست چنانچه ملاحده مى‌گويند.