توحيد مفضّل - علامه مجلسى - الصفحة ١٩٠ - علت كمى جواهر

فرمايد. و باز چنان نكرده كه آنچه متمناى ايشان است از اينها به عمل آيد و علم كيميا را از مردم محجوب گردانيده، زيرا كه طلا و نقره از معادن بسيار و به سهولت به عمل مى‌آيد و اگر به علم كيميا همه كس به آسانى تحصيل آنها مى‌توانست كرد، هر آينه اينها در عالم بسيار مى‌شدند و قدرشان نزد مردم كم مى‌شد، و قيمتى نمى‌داشتند و خريد و فروش و معاملات به اين‌ها نمى‌شد و خراج پادشاهان به عمل نمى‌آمد، و كسى ذخيره براى اولاد خود نمى‌توانست كرد. و ايشان را الهام كرده است ساختن شبه از مس و آبگينه از ريگ و بيرون آوردن نقره از سرب و اشباه اين صنعت‌ها كه مضرّتى در دانستن آنها براى مردم نيست.

پس نظر كن كه حق تعالى چگونه داده است براى آدميان مراد ايشان را در امرى كه ضررى در آن نيست و منع كرده است از ايشان امرى چند را كه مضرّ است براى ايشان.

و كسى كه معادن را بسيار فرو برد منتهى مى‌شود به رود عظيمى كه پيوسته جارى است و غور آن را نمى‌توان دانست و چاره در عبور از آن نهر نمى‌توان كرد، و در جانب ديگر نهر كوه‌هاى نقره هست.

[علت كمى جواهر]

تفكّر كن در اين تدبير حكيم قدير كه خواسته بنمايد به بندگان كمال قدرت و وسعت خزائن خود را تا بدانند كه اگر مى‌خواست كوه‌هاى نقره براى ايشان بر روى زمين مى‌آفريد و ليكن چون صلاح‌