توحيد مفضّل - علامه مجلسى - الصفحة ١٢١ - كيفيت بناى بدن حيوانات

غرايب حكمت‌هاى خلقت حيوان مثل آنچه دانستى از عجايب صنعت‌هاى غير آن.

[كيفيت بناى بدن حيوانات‌]

فكر كن: در بناى بدنهاى حيوان كه خالق انس و جان چگونه ترتيب داده است كه نه بسيار صلب است مانند سنگ. اگر چنين مى‌بود خم نمى‌شد و اعمال از او متمشّى نمى‌شد، و بسيار نرم نيست زيرا كه اگر چنين مى‌بود بر پا نمى‌توانست ايستاد، و محلّ امور شاقّه نمى‌توانست شد، پس ظاهر بدن را گوشت نرم قرار داده است و در ميانش استخوانهاى صلب تعبيه كرده كه آن را نگاه دارد و استخوانها را به عصبها و پيه‌ها و رگها بر يك ديگر بسته و محكم گردانيده كه از يك ديگر نپاشد و بر روى همه پوستى كشيده كه محافظت همه نمايد.

و شبيه است به اين خلقت صورتها كه مى‌سازند از چوبها و مى‌پيچند به جامه‌ها و به يك ديگر مى‌بندند چوبها را، ريسمانها و به روى آنها صمغى طلا مى‌كنند، پس آن چوبها به مثابه استخوانهاست و جام‌ها به منزله گوشت، و ريسمانها به منزله اعصاب و عروق و صمغى كه طلا مى‌كنند به منزله پوست. اگر جايز باشد كه حيوان زنده حركت‌كننده خود به هم رسيده باشد بى‌صانعى، جايز خواهد بود كه آن مثال بى‌جان بى‌صانعى به عمل آمده باشد، و هر گاه عقل در صورت بى‌جان تجويز ننمايد كه بى‌صانعى به وجود آيد به طريق اولى در حيوان صاحب احساس و ادراك تجويز نخواهد نمود. پس‌