توحيد مفضّل - علامه مجلسى - الصفحة ٢٢٩ - اشكال ديگر

به اتّفاق واقع مى‌شود و عالم را مدبّر حكيمى نيست و از جمله چيزها كه حجّت خود قرار مى‌دادند آن بود كه گاه هست از اناث، كه فرزندان بر خلاف مجراى عادت متولد مى‌شوند، مانند: آدمى كه يك عضوش ناقص است، يا يك عضوش زايد است، يا با خلقت مشوه و قبيح متولد مى‌شود و بر خلاف خلقت انسان به وجود مى‌آيد، پس اينها را دليل مى‌كردند بر ابطال مدبّر حكيم و «ارسطاطاليس»[١] حكيم رد كرد بر ايشان و گفت:

چيزى كه گاهى بنا بر عارضى چند كه در رحم حادث شود به عمل آيد، منافات ندارد با آن كه عقل حكم كند كه چون اكثر امور بر قانون حكمت واقع مى‌شود البته مدبّر حكيمى مى‌بايد. و تو اى مفضّل:

مى‌بينى كه اصناف حيوانات اكثر ايشان بر يك مثال و بر يك نهج‌

[١] ارسطو فرزند نيقوماخوس از حكماى مبرز جهان است كه در سال ٣٨٤ قبل از ميلاد در استاگيرا از بلاد مقدونيه از مادر متولد شد و در شصت و سه سالگى به سال ٣٢٢ قبل از ميلاد درگذشت او در هفده سالگى به آتن سفر كرده و نزد افلاطون دانش آموخته است.

رهبر فرزانه انقلاب آيت اللَّه خمينى- رضوان اللَّه عليه- در باره او مى‌نويسد: تعليمات منطقى و قواعد علم ميزان كه پايه دانش بشرى است مرهون تلاش‌هاى اين فيلسوف بزرگ است چون بنيان تعاليم منطقيه كرد به معلم اول مشهور شد و شيخ الرئيس اعجوبه روزگار در پيش تعاليم اين بزرگ مرد زانو به زمين زد و زمين ادب بوسيده و به گفته شيخ الرئيس تاكنون به قواعد منطقيه كه ارسطو بنا نهاده احدى را ياراى اشكال نبوده و آراء متين او دستخوش نقض و ابرام نشده ...

مرحوم آيت اللَّه شعرانى مى‌نويسد: زهى افتخار براى ارسطو كه نامش به تعظيم و مدح در كلام سليل نبوت برده شود و سزد كه بر اقران خود بدين فضل مباهات كند گوئى حافظ از زبان حال او گفته است:

\sُ من كه باشم كه بر آن خاطر عاطر گذرم‌\z لطف هامى كنى اى خاك درت تاج سرم‌\z\E آثار برجسته او عبارتند از: رساله نفس، طبيعيات، كائنات و ...