نظريات اخلاقي، علمى، ديني، سياسي و اجتماعى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٦١ - (٧) دين و تمدن

كدام ترقى گفته ميشود و كدام تنزل، در اين جا است كه مرتجع و مترقى مشخص ميشود، و گرنه هر تحول‌خواه مترقى نيست و نه هر بنيادگرا مرتجع و ضد تمدن. از اين دو نكته كه گفتيم جواب پاره‌اى از ايرادات گذشته واضح مى‌شود و اينهم جواب مختصر بقيه ايرادات:

١- ايراد اول بر كسانى وارد است كه چنين فتوائى داده‌اند و گرنه از نظر ما در قرآن و سنت نيامده است كه زن خانه‌نشين باشد، زن ميتواند با حفظ حجاب خود در كارهاى سياسى و ادارى و خدماتى و توليدى شركت جويد و هيچ مانعى براى او وجود ندارد، و چنانچه از نظر اقتصادى و روانى ترجيح داد در خانه بماند و به تربيت فرزندان و اداره خانه بپردازد باز هم مانعى ندارد، چرا نصف اجتماع فلج شود؟!

٢- بلى ربا حرام است و كيست كه نداند در عصر ما سالانه صدها ميليون دلار از جيب ملتهاى فقير بعنوان سود قرضهاى خارجى به جيب دولتهاى بزرگ نمى‌ريزد؟ و اختلاف طبقاتى را دامن نمى‌زند و در شرائط فعلى كشورهاى كوچك بخاطر همين رباخوارى هيچگاه كمر راست نمى‌توانند، غالب درآمد ملى آنان بجيب سودخواران بين المللى مى‌ريزد، راههائى در فقه وجود دارد كه معاملات اقتصادى را بدون ربا بجريان مى‌اندازد.

٣- حرمت رفتن بفضا مسلّم نيست و دو احتمال وجود دارد و حتى در فرض لزوم مراعات اوقات نماز و حرمت همچه سفرها از نظر تمام مذاهب، از هموطنان كافر در اين مورد ميتوان بهره‌گيرى و استفاده نمود.

٤- اگر حكومتهاى اسلامى اندك توجهى بكنند تمام مشكلات دينى سفر محصلين بكشورهاى غير اسلامى برطرف ميگردد.

٥- در تمام عمر نديده‌ام در ماه رمضان در كشورهاى اسلامى حتى يك كارخانه توليدى هم تعطيل شده باشد و يا بازارى مسدود شده باشد!