نظريات اخلاقي، علمى، ديني، سياسي و اجتماعى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٤ - تعصبات غير مذهبى
٣- تعصبات حزبى و سياسى: كه ضرر آن امروز به همه جوامع اسلامى و غير اسلامى ميرسد.
٤- تعصبات قبيلهئى: كه هنوز در افغانستان و بعضى از كشورهاى ديگر وجود دارد و روى عللى به آن عنايت ميشود.
٥- تعصبات زبانى: كه فعلا دوباره آثار آن در افغانستان مشاهده مىشود، مصلحين ما بايد اجازه ندهند كه مردم با بعوض ترميم آثار جنگ ١٣ ساله، داخل جنگ احمقانه زبان شوند، درى و پشتو هر دو زبان مردم كشور ما است و براى انكشاف هر دو زبان توجه عميق بعمل آيد بلكه بايد زبانهاى محلى ديگر كشور نيز مورد توجه قرار گيرد.
خلاصه نتايج اين فصل بشرح زير است:
اولا، غلو اثر خودخواهى و دروغبافى و تبليغات باطل است و از نظر عقل و دين محكوم و مردود است و انسان متدين بايد در هيچ امرى غلو نكند هر چيزيكه بدليل معتبر ثابت شود آنرا بپذيرد و هر چيزيكه دليل بر خلاف آن باشد آنرا رد كند و هر چيزيكه مشكوك باشد و بر صحت و بطلانش دليل نداشته باشد، درباره آن توقف كند يعنى نه پذيرد و نه رد كند.
ثانيا، مراد از دليل معتبر حكم عقل و يا نصوص صحيح و موثق دينى است كه شرايط حجيّت را دارا باشد نه شايعات و نه گوش دادن بادعاهاى بىجاى ملّاهاى كمعلم و يا گفتار والدين و امثال آنان يا ديدن در هر كتاب.
ثالثا، اكثر مفاسد و انحرافات از كمفهمى مروجين مذهبى كه پايه معلومات دينى و يا تقوى روحانى آنان ضعيف است پديد مىآيد طمع اين دسته گاهى آنان را در استخدام سياستهاى دولتهاى كافر و يا ظالم قرار ميدهد و جامعه را بفلاكت سوق ميدهد و بهر نحويكه ميشود بايد از فعاليت اين دسته جلوگيرى شود.