نظريات اخلاقي، علمى، ديني، سياسي و اجتماعى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٠٤ - (٣٢) موقعيت انگيزه و هدف
عراقيها هم متجاوز بودند و هم باطل و خواهان سرنگونى نظام جمهورى اسلامى نوپاى ايران، غالب مسئولين ايرانى متدين بودند و مردم را به اساس اعتقاد دينى به رفتن جبهات تشويق كردند، در راديو و تلويزيون و نشرات ايران همهاش صحبت از اسلام و آخرت بود، ولى راديو و تلويزيون عراق طور ديگر بود. حتى از رقصاندن زنان نيز استفاده مىشد بدتر اينكه زنان را براى دلخوشى افسران در مجالس شبانه بغداد ميبردند و ... ولى اين طرف دعا بود و قرآن و امثال آن، با تمام اين اختلاف فكرى ميشود گفت كه هر چند دولت عراق پيروز نشد ولى ايرانيها با كثرت عددى خو شكست خوردند و آتش بس را كرها و جبرا پذيرفتند. چرا چنين شد؟ نگارنده شايد نتواند همه جانب اين قضيه را بررسى و تحليل نمايد و نه هم بيان آنها از هدف اين نوشتار است آنچه كه از اين واقعه بدرد اين بحث مىخورد اينست كه انگيزه مقدس، هميشه باعث پيروزى نمىشود بلكه انگيزه با اثر و نفوذى كه دارد در ضمن تمام عوامل و فعل و انفعال مورد ارزيابى قرار ميگيرد و نميشود ادعا كرد كه نظر اسلام اينست كه در نزاع و معركه حقل و باطل، حتما حق به پيروزى ميرسد و باطل شكست مىخورد، چنين چيزى نه از طرف اسلام گفته شده و نه واقعيت دارد، هر چند كه در جنگهاى صدر اسلام تا مدتها بعد مسلمانها در مجموع بسيار موفق بودهاند، چنانچه در قرون اخير، در مجموع عقب افتادهاند و ناكام.
نتايج اين مقاله
١- مسلمانان نه مأيوس باشند و نه مغرور
٢- ايمان ما قوى و نيتهاى ما جدى باشد كه در سرنوشت ما مؤثر است.
٣- همه عوامل و علل ارزيابى شود كه خداوند ما را در جهان اسباب قرار داده است، و علل قوىتر برنده است.
٤- كميّت تاثير دارد و كيفيت بسيار مهم است و غلبه يكى بر ديگرى