شما مشترك است اينكه پرستش نكنيم جز خدا را. (آل عمران ٦٤) ولى اگر همين مقدار هم عملى شود باز هم مانع درگيرى بين طرفين نخواهد شد زيرا مسأله نبوت از نظر اديان خيلى مهم است و قرآن با اينكه امر بقتال اهل كتاب در فرض جزيه دادن نكرده است و حساب آنان را از ساير كفار جدا دانسته مع الوصف آنان را شديدا محكوم و كافر دانسته است و قبلا دانستيم كه محبت كفار را قرآن- فى الجمله- حرام قرار داده است و قهرا درگيرى بوجود مى‌آيد و حداقل همكارى و صميميت تحقق نمى‌يابد و خود قرآن هم پيش‌بينى نموده كه مسلمانان از اهل كتاب اذيتهاى زياد خواهند ديد و خطابات قرآن با اهل كتاب آشتى‌ناپذير است.

وَ مِنَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّا نَصارى‌ أَخَذْنا مِيثاقَهُمْ فَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنا بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ (مائده ١٤)

و درباره يهود آمده است: وَ أَلْقَيْنا بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ (مائده ٦٤)

درباره مشركين قرآن ميگويد: در ابراهيم و آنانيكه با او بودند براى شما اقتداى خوبيست زمانيكه بقوم‌شان گفتند ما از شما و از آنچه كه از غير خدا مى‌پرستيد بيزاريم و كافر بشما، و بين ما و شما دشمنى و بغض پديد آمده است تا اينكه بخداى يگانه ايمان آوريد. (ممتحنه ٤)

اين آيه واقعيت مناسبات كفار و مسلمانان را قطع نظر از جنگهاى مسلحانه خوب ترسيم ميكند.

دوم اينكه بخاطر تفاوت افكار در فهم ظواهر شرعى و بخاطر پاره‌اى از منافع سياسى و شخصى و غير اينها پيروان دين واحد بمذاهب متعددى تقسيم شده‌اند و اسفبارتر اينكه اين مذاهب تنها در فروع عقايد و احكام فقهى محصور نمانده‌اند كه به بدبينى و نزاع و درگيرى و خون‌ريزى و تباهى و تكفير منجر شده‌اند كه در فصل غلو و تعصب بپاره‌اى از عوامل آن اشاره كرديم، امروز در غرب كه بازار دين كساد شده جنگهاى پرتستانيها و كاتوليكها در ايرلند رونق بسزائى دارد، يك قسمت از اوراق سياه و غمبار