نظريات اخلاقي، علمى، ديني، سياسي و اجتماعى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٩ - تعصّبات
شده است گاهى انسان تعجب ميكند كه نويسنده كم فكرى چه مقدار عمر خود را صرف تتبع كرده و چه رنجهائى را براى تخريب مذاهب ديگران به راست و دروغ بر خود هموار نموده است ولى نه تنها نتيجه مثبت نداشته كه بسيار زيانآور بوده است.
ممكن يكى دو نفر از مطالعه كتاب از مذهب خود به مذهب صاحب كتاب گرويده باشد ولى در عوض آتش خشم و كينه و نفاق را بين هزاران نفر متديّن سادهلوح دامن زده است و حتى گاهى از قلم او اسلحه طرفداران دو طرف بحركت آمده باشد و خونهاى جمعى بناحق ريخته شده باشد آيا راستى تأليف اينگونه كتابها عبادت خداوند و كمك به دين است آيا براى خسران دنيا و آخرت از اين عامل بالاتر پيدا مىشود؟
غالب مناظرهكنندگان متعصب مذهبى بدروغ و افترا و كينه همدينان خود مبتلا مىشوند و از مقررات مذهبى خود هم دور ميشوند جهالت و غرور كه مرز ندارد.
صدها كتاب جنجال برانگيز فعلا وجود دارد كه خوشبختانه هيچ اثر مثبتى براى اتباع مذاهب ديگر نداشته است مردم بهمان عقايد و روشهاى مذهبى خود مشغولند و ايرادها و سفسطههاى مجادلين متعصب تاثيرى در پندار و كار آنان نداشته است ولى متعصبين، قدرت عبرت گرفتن را ندارند سبحان اللّه.
عامل دوم تعصب كوتاهنظرى است كه فردى خيال كند تمام حقيقت در پندار و خيال و عمل او خلاصه شده است و ديگران در گمراهى مطلق و عناد با حق قرار دارند، هيچ كس جز همفكران او معذور نيست و همه مخالفين با او كافر و در دوزخ مخلدند، ما بعدا در طى مطالب اين كتاب اثبات خواهيم كرد كه هر مخالف دوزخى نيست.
ميگويند يكى از پيشوايان بر حكمرانى وارد شده كه غضب او بر مجرمى شعلهور بود و باو فرمود خليفه تو براى خدا بخشم آمدهاى زياده از آنچه