انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٢٤ - شفارش به صبر

نكته دوم: آن‌چه را كه براى مردم تبليغ مى‌كنند، خود نيز به آن عمل نمايند، تا مردم صدق گفتار مبلّغ را در عمل و رفتار او مشاهده كنند. عده‌اى از مبلّغين مثل بلبل روى منبر براى مستمعين صحبت مى‌كنند؛ ولى در مرحله عمل به هيچ كدام آن‌ها توجه ندارند؛ در اين‌صورت مردم به حرف مبلّغ، گوش نمى‌دهند. مردم عاقل‌اند، فكر مى‌كنند، مردم چشم دارند، با چشم خود مى‌بينند و عمل مبلّغ را زير نظر دارند. وقتى مردم ديدند مبلّغ خلاف گفته‌هايش عمل مى‌كند به حرف او گوش نمى‌دهند.

به نظرمن، بدبخت ترين و بى‌چاره ترين انسان‌ها، آن مبلّغى است كه با زبان خود دين را براى مردم ترويج كند و با عمل خود مردم را از دين دور نمايد. انسان چيزى را كه براى مردم بيان مى‌كند، خود نيز بايد به آن عمل نمايد. قرآن مجيد مى‌فرمايد: «لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ‌[١]» چيزى را كه خود شما به آن عمل نمى‌كنيد، چرا براى ديگران تبليغ مى‌كنيد؟ اگر نماز شب نمى‌خوانيد؛ حق نداريد ديگران را براى خواندن آن ترغيب و تشويق نماييد. «كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ»[٢] نزد خداى‌متعال جل جلاله بسيار ناپسند است چيزى را كه مى‌گوييد و به آن عمل نمى‌كنيد.

انسان اگر مستحبات را انجام نمى‌دهد، جايز نيست كه ديگران را براى انجام آن تبليغ نمايد؛ بايد اول خود انسان اعمال را انجام دهد و بعد براى ديگران تبليغ كند.

نكته سوم: با مردم اخلاق نيكو و زبان ملائم داشته باشند.

[١] - صف/ آيه ٢

[٢] - صف/ آيه ٣