انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٩٣ - ياد آورى براى متقيان

در طول تاريخ بشريت، تا آن‌جا كه حفّاريات در زمين صورت گرفته است نشانه‌هاى كه از موجودات عاقل به‌دست آمده و توسط علم جيالوجى تحقيق شده است؛ هيچ قوم و قبيله وجود ندارد كه بدون پرستش بوده باشد. هركدام به نحوى خدا را پرستش مى‌كردند؛ منتهى در جايى‌كه انبياء آمده بودند، مردم خدا را به معنى واقعى مى‌پرستيدند و جاهاى كه انبياء نيامده بودند، مردم طبق سليقه و خيالات خود هر كدام چيزى را به‌عنوان خدا مى‌پرستيدند. در واقع خدا جويى و خدا پرستى در فطرت انسان‌ها وجود دارد اگر فطرت انسان سالم باشد، حتماً به‌سوى خدا برمى‌گردد. «كل مولود يولد على الفطرت فأبواه يهودانه أو ينصرانه»[١] هركس كه به دنيا مى‌آيد فطرت خدا پرستى در او وجود دارد، اگر يهودى و يا نصرانى مى‌شود، توسط تلقين پدر و مادر مى‌شود.

بنابراين فطرت خدا جوى در همان ابتداى تولد وجود دارد؛ منتهى محيط بر انسان تأثير گزار است. اگر پدر و مادر انسان در محيط كفر، شرك و خرافه پرستى بوده باشد، طفل يا كافر مى‌شود يا مشرك. اگر پدر و مادر مسلمان و متديّن بوده باشد، طفل نيز مسلمان و متديّن بزرگ مى‌شود. محيط براى انسان بسيار تأثير دارد و در محيط ناسالم انسان به احتمال زياد فاسد مى‌شود؛ چه توسط پدر و مادر و چه توسط كسانى ديگر. خلاصه اگر انسان به‌حال خودش باقى بماند فطرت خدا پرستى در نهاد او وجود دارد و به محض شنيدن اسم خدا به‌سوى او برمى‌گردد؛ بر همين اساس قرآن مى‌فرمايد: «وَ إِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِلْمُتَّقِينَ» اين قرآن تذكره است براى متقيان و آنان را از خواب غفلت بيدار مى‌كند. بسيارى از اوقات انسان از خدا غافل مى‌شود،

[١] - صحيح بخارى/ كتاب الجنايز، ابواب ٨٠ و ٩٣؛. علامه طباطبايى، الميزان/ ج ١٦، ص ١٩٣، به نقل از اصول كافى.