زيارتگاههاى عراق (معرفى زيارتگاه هاى مشهور در كشور عراق) - فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی - الصفحة ٣٣٢ - ٣٥٥ مزار عمر مندان (عمرو بن معدىكرب)

نام‌هاى «ساقى» و «سلطانه»، از نوادگان جعفر طيار مى‌دانند. درگذشته، بناى آن داراى گنبد مخروطى مرتفعى بوده است كه در دهه بيستم قرن گذشته ميلادى، ويران شد و به شكل كنونى آن، ساخته شد و در سال ٢٠٠٤ م نيز بازسازى گرديد. اين بنا، از سنگ و گچ ساخته شده و نماى آن، مربع است. ورودى بنا در ضلع شرقى آن، قرار دارد كه به اتاق بزرگى متصل است كه براى محل استراحت زائران اختصاص داده شده است و در آن، قبرهايى به چشم مى‌خورد.

...

اين اتاق نيز به حياط داخلى مزار متصل است كه در سمت راست آن اتاق، قبر «سلطان ساقى» و در سمت چپ آن اتاق، قبر «سلطانه» يا در واقع، خواهر سلطان ساقى، قرار دارد. اتاق قبر سلطان ساقى، داراى گنبد بزرگى است كه از بيرون با رنگ سبز، رنگ‌آميزى شده است. از اين اتاق، ورودى ديگرى به اتاق كوچك‌ترى باز مى‌شود كه در آن، قبرى وجود دارد كه اهالى، آن را قبر «قنبر»، خادم سلطان ساقى، مى‌دانند. همچنين در گوشه ديگرى از بنا، قبرى به نام «شاقلى بابا»، وجود دارد.[١١٩٩]

٣٥٥. مزار عمر مندان (عمرو بن معدى‌كرب)

اين زيارتگاه، بالاى كوه «مندان»، ميان دو استان كركوك و اربيل قرار دارد و به «عَمرو بن معدى‌كرب»، از صحابه پيامبر (ص) منسوب است. اما نزد اهالى، به نام «عمر مندان» شناخته مى‌شود.[١٢٠٠] ساختمان آن، شامل بنايى است كه در بخشى از آن، اتاق مقبره قرار دارد و بر فراز آن، گنبد مخروطى ترك‌دار، به شيوه گنبدهاى اسلامى شمال عراق، وجود دارد.

عمرو بن معدى‌كرب، از قبيله «زبيد» يمن و كنيه‌اش، «ابوثور» بود. او در سال نهم هجرت (عام الوفود)، به همراه ده تن از افراد قبيله‌اش، به محضر پيامبر اكرم (ص) رسيد

[١١٩٩] .

http:// eskitisin. net/ tisin/ sultan ٠٢ saki. html.

[١٢٠٠] . معجم المراقد والمزارات فى العراق، ص ٤١٥.