زيارتگاههاى عراق (معرفى زيارتگاه هاى مشهور در كشور عراق) - فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی - الصفحة ٣٠٨ - نگاهى به زندگانى عباس بن موسى (ع)

«تسترى» در قاموس الرجال، پس از نقل اين روايت، مى‌نويسد:

وبعد هذا الخبر المشتمل على غايه القدح فيه لابد ان يحمل قول المفيد في ارشاد و لكلّ واحد من ولد أبى الحسن موسى فضل و منقبة مشهورة على الفضائل الدّنيويّه و اما الدينيّة فالرجال كان عاريا منها و متلبّسا بكلّ الرذائل و المثالب منها.[١١٢٩]

بعد از اين خبرى كه دربردارنده نهايت خرده‌گيرى از اوست، به ناچار بايد آن را بر گفتار شيخ مفيد (رحمه الله) كه مى‌گويد: براى هريك از فرزندان ابوالحسن موسى (ع)، فضل و منقبتى است، به فضايل دنيوى حمل نماييم؛ زيرا عباس بن موسى (ع) در مسائل دينى و معنوى، از آن تهى بوده و دربردارنده بدى‌ها و پستى‌هاست.

مامقانى نيز در تنقيح المقال مى‌گويد:

اگرچه شيخ طوسى (رحمه الله)، او را توثيق نموده است، اما با وجود اين روايت، وثاقت او محل نظر است؛ زيرا منازعه او با برادرش، امام رضا (ع) و گفتار تند او با آن حضرت، وى را از وثاقت و عدالت خارج مى‌نمايد؛ مگر اينكه ثابت شود او توبه كرده است و امام نيز توبه او را پذيرفته باشد.[١١٣٠]

آيت الله العظمى خويى، نيز پس از اشاره به نبودن نام عباس بن موسى (ع) در بقيه نسخه‌هاى رجال شيخ طوسى، درباره وثاقت او، ترديد مى‌نمايد مى‌گويد: «اگرچه وثاقتش ثابت نشده، اما به علت ضعيف بودن روايت كافى و عيون، نمى‌توان حكم قطع به انحرافش داد ..» ..

براقى در «تاريخ كوفه»، خبرى را نقل مى‌كند كه بيانگر وثاقت و عدالت اوست. او مى‌نويسد:

حميد بن عبدالحميد كه فرماندار قصر بن هبيره، از طرف حسن بن سهل سرخسى، وزير مأمون عباسى بود، عباس بن موسى (ع) را عامل خود در كوفه قرار داد و به او دستور داد تا براى برادرش، امام رضا (ع)، از مردم بيعت به عمل آورد و اين در سال ٢٠٢ ه. ق، بوده است.[١١٣١]

[١١٢٩] . قاموس الرجال، محمدتقى شوشترى، ج ٦، ص ٤٢.

[١١٣٠] . تنقيح المقال، عبدالله مامقانى، ج ٢، ص ١٣٠.

[١١٣١] . تاريخ كوفه، حسن براقى، ص ٢٣٤؛ مراقد المعارف، علامه محمد حرزالدين، ج ٢، ص ١٨٩.