آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣ - معنی مشرقَین و مغربَین

آفریدیم:«وَ خَلَقَ الْجانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ» جنس او آتشین است؛ این یک جنس است و او جنس دیگری؛ مبدأ مادی این یک چیز است و مبدأ مادی او چیز دیگری. شیطان هم راجع به آدمِ اول همین حرف را زد، گفت:«خَلَقْتَنی مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طینٍ» [١] مرا از آتش آفریدی و او را از گِل. میخواست بگوید آتش بر گل شرافت دارد، اصل من بر اصل او شرافت دارد.«فَبِای الاءِ رَبِّکما تُکذِّبانِ»معنی مشرقَین و مغربَین

«رَبُّ الْمَشْرِقَینِ وَ ربُّ الْمَغْرِبَینِ.فَبِای الاءِ رَبِّکما تُکذِّبانِ». در قرآن در بعضی جاها مشرق و مغرب ذکر شده«وَ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ» [٢]، در بعضی جاها «مشارق و مغارب» ذکر شده، یعنی مشرقها و مغربها، و در بعضی جاها «مشرقَین و مغربَین» ذکر شده، دو مشرق و دو مغرب. این امر قهراً سؤالی را برانگیخته که آیا یک مشرق و مغرب است آن طور که در بعضی از آیات تعبیر این جور است؟ یا دو مشرق و دو مغرب است این طور که در آیه سوره الرحمن است؟ یا نه، مشرقها و مغربهاست آن طور که در سوره «الصّافّات» است(رَبُّ الْمَشارِقِ) [٣]؟ حال اگر بگوییم که مشرقها و مغربها هست، مقصود از «مشرقها و مغربها» چیست؟ درباره این مطلب وجوهی ذکر کردهاند. بعضی گفتهاند آن که در قرآن دارد مشرقها و مغربها، اشاره به این است که تنها زمین نیست که خورشید بر آن طلوع و از آن غروب میکند. به حسب «هیئت» قدیم فقط زمین بود که

[١]. اعراف/ ١٢.

[٢]. بقره/ ١١٥.

[٣]. الصّافّات/ ٥.