آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٦ - مقصود از اولین آخرین » «

پیغمبران را باید در زمره سابقین شمرد اگر از اوصیای پیغمبران کسی جزو آنها نباشد، ولی در امت آخرالزمان فقط ائمهاند که در ردیف سابقین هستند و عده کمی از غیر ائمه هم ممکن است جزو سابقین باشند.

ولی عدهای دیگر از مفسرین این نظر را قبول ندارند که «اوّلین» یعنی مردمِ قبل از پیغمبر و «آخِرین» یعنی امت آخرالزمان، بلکه میگویند مقصود از «اوّلین» و «آخرین» هر دو همین امت آخرالزمان هستند منتها [سابقین] در میان اوّلینشان بیشتر است تا آخرینشان. قرینهاش هم این است که در اول [به شکل] مخاطب میفرماید: «وَ کنْتُمْ ازْواجاً ثَلاثَةً» شما سه نوع هستید. این «شما» که میگوید، میتوانیم بگوییم مخاطب در اینجا [امت آخرالزمان است.] البته محال نیست ولی بعید است که بگوییم این «کنْتُمْ» یعنی شما بشرها از اول عالم تا آخر عالم. ظاهر این است که «کنْتُمْ» خطاب به امت آخرالزمان است: شما امت آخرالزمان سه دسته خواهید بود: سابقین، اصحاب المیمنة یا اصحاب الیمین و اصحاب المشئمه یا اصحاب الشمال، خصوصاً که ما قرائن دیگر هم از خارج بر همین مطلب داریم از جمله این حدیثی که فریقین نقل کردهاند که پیغمبر اکرم فرمود: «عُلَماءُ امَّتی کانْبِیاءِ بَنیاسْرائیلَ (یا:افْضَلُ مِنْ انْبِیاءِ بَنیاسْرائیلَ)» [١] علمای امت من مانند انبیاء بنیاسرائیلاند (یا افضل از انبیاء بنیاسرائیل هستند). و باز احادیث زیادی داریم که پیغمبر اکرم فرمود اتباع من در قیامت از اتباع تمام پیغمبران دیگر بیشتر است یعنی کسانی که به وسیله من به سعادت میرسند با مقایسه تمام امتهای دیگر بیشتر هستند. در یک حدیث فرمود در حدود سه ربع اهل بهشت امت پیغمبر آخرالزمان هستند. در این صورت بعید است که کسی بتواند این جور بگوید که در تربیت پیغمبرهای گذشته افرادی که به مقام

[١]. علمالیقین فیض کاشانی، ص ٧٥٠ با عبارت «عُلَماءُ هذِهِ الْامَّةِ کانْبِیاءِ بَنیاسْرائیلَ».