آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٠ - عظمت از آنِ خداست

جبرانکنندگی- حال اگر انسان را در نظر بگیریم- در جمیع شؤون زندگی انسان هست. خود قبول توبه مظهر جبّاریت خداوند است. گناه به منزله شکستگی در روح انسان است، به منزله قطعه قطعه شدن و پاره شدن روح انسان است. اگر بنا بود یک چیز همینقدر که شکست برای همیشه شکسته باقی بماند، خیلی کارها زار بود.

ولی همینقدر که انسان به درگاه الهی برود و توبه و استغفار کند خدای متعال به آن لطف خودش، به آن جبّاریتی که دارد اصلاحش میکند، از نو رفویش میکند، مثل فرشی که سوراخ شده باشد، بعد رفوگر ماهر بیاید آن را دقیق رفو کند که بشود «التّائِبُ مِنَ الذَّنْبِ کمَنْ لا ذَنْبَ لَهُ» [١].

معنای دیگر «جبّاریت» همان قهّاریت است، یعنی قدرت محض، قاهریت محض؛ یعنی همه چیز در زیر سلطه اوست (که آن عزیزِ به معنای اول که عرض کردیم این است)، فوق همه چیز است (وَ هُوَالْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ) [٢].

عظمت از آنِ خداست «

الْمُتَکبِّرُ» ذات پروردگارِ متکبّر. «متکبّر» در اصطلاح علمای ادب از باب تفعّل است. باب تفعّل معانی متعدد دارد. یک معنایش تلبّس است. مثلًا اگر گفتند «تَکرَّمَ» یعنی متلبّس به کرامت شد. یک معنی دیگرش این است که متظاهر شد به چیزی که واقعاً ندارد. چیزی را که ندارد متکلّفاً به خود میبندد. کبریاء منحصراً از ذات پروردگار است، کبریاء مال اوست (الْکبْریاءُ رِدائی) [٣]، عظمت فقط مال اوست. او متکبّر است به معنی اینکه متلبّس به

[١]. اصول کافی، جلد ٤، باب توبه، حدیث ١٠.

[٢]. انعام/ ١٨ و ٦١.

[٣]. جامعالسعادات، ج ١/ ص ٣٨٦.