آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٧ - سخن بوعلی سینا

سخن بوعلی سینا

مطلبی هست از بوعلی سینا راجع به همین آیه و راجع به اینکه آیا مجموعاً اهل سعادت بیشترند یا اهل شقاوت؟ بعضی میگویند مجموعاً اهل شقاوت بیشترند یعنی آنهایی که عاقبت کارشان عذاب است بیشترند از آنهایی که عاقبت کارشان نعیم است. اینجا یک ایراد و یک شبهه وارد شده است که چگونه میتواند چنین باشد که مآل کارِ اکثریت مردم بر شقاوت باشد و مآل کار اقلیت بر سعادت؟ فلاسفه این مسأله را به شکل خاصی تقریر کردهاند. بوعلی سینا در اینجا یک حرف خیلی خوب و شیرین و زیبایی دارد که بعد ملّاصدرا و دیگران همان حرف او را نقل کردهاند و چیزهایی هم به آن اضافه کردهاند. خلاصه حرفش این است: مقصود ما از اهل شقاوت و اهل عذاب چه کسانی هستند؟ اگر مقصود همه مردمی باشد که به نوعی عذاب میکشند ولو در برزخ، و بعد در قیامت پاک میشوند یا قبل از تمام شدن حساب، یا حتی به جهنم میروند ولی بعد آزاد و خلاص میشوند، [به عبارت دیگر] اگر مقصود از اهل نعیم کسانی است که به هیچ وجه هیچ عذابی نمیکشند، از همان لحظهای که از این دنیا میروند غرق در نعیماند الیالابد، و اهل عذاب یعنی کسانی که به نوعی ولو در وقت مردن، ولو در عالم برزخ عذاب میکشند، میشود گفت اکثریت مردم اهل عذابند یعنی به