آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٩ - علاوه بر انبیاء، مردم نیز در حفظ دین مسؤولیت دارند
است در عالم به این معنی که آهن را نازل کرده- چون گفتیم خدا همه چیز را نازل کرده و نازل شدن یعنی از اراده حق ناشی شدن- برای اینکه یکی از ابزارها و وسایلی است که بشر در عالم میتواند از آن استفاده کند بلکه از مهمترین موادی است که بشر در این عالم آنها را مورد استفاده خودش قرار داده است. آنگاه استفادهای که از آهن در جنگها میشود ممکن است کسی بگوید این دیگر استفاده به اصطلاح عرَضی است نه استفاده اصلی. ولی قرآن میخواهد بگوید نه، این در خلقت آهن اصالت دارد: «وَ
انْزَلْنَا الْحَدیدَ فیهِ بَأْسٌ شَدیدٌ وَ مَنافِعُ لِلنّاسِ» ما آهن را فرود آوردیم که درآن نیروی دفاعی شدیدی و منافعی برای مردم است، یعنی ایندو را در کنار یکدیگر ذکر میکند «وَ لِیعْلَمَ اللَّهُ مَنْ ینْصُرُهُ وَ رُسُلَهُ بِالْغَیب» و برای اینکه خدا یاران خودش را در دنیا بداند. گفتیم «بداند» یعنی تحقق بپذیرد، چون علم حق تعالی و تحقق اشیاء در مرتبه فعل یک چیز است؛ یعنی: و برای اینکه ناصران دین الهی در دنیا وجود پیدا کنند. اینجاست که اشاره به مسؤولیت خود مردم هم در این زمینه میشود. این خلاصهای بود از آنچه که در جلسه پیش به تفصیل بیشتر گفتیم. حال آیات بعد:
«وَ لَقَدْ ارْسَلْنا نوحاً وَ ابْراهیمَ وَ جَعَلْنا فی ذُرِّیتِهِمَا النُّبُوَّةَ وَ الْکتابَ» ما قبلًا نوح و ابراهیم را فرستادیم و در نسل ایندو «پیامبری» قرار دادهایم، یعنی در میان ذرّیه اینها افرادی هستند که پیغمبرند، و در میان نسل اینها کتاب را قرار دادهایم یعنی کتابهای آسمانی بر افرادی از نسل این دو نفر فرود آمده است. «فَمِنْهُمْ مُهْتَدٍ وَ کثیرٌ مِنْهُمْ فاسِقونَ». حساب عالم حساب جبر و اجبار نبوده که مثلًا خدا همه مردم را خوب خلق کند یا لااقل ذریه پیغمبران را خوب خلق کند، ذریه پیغمبران همه خوب باشند، مثلًا ذریههای نوح همه