آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٠ - افراط و تفریط در قضاوت درباره مسلمین گذشته

ندارد، [و اساساً] بعد از یک نسل، دیگر مهاجر و انصاری وجود ندارد. «وَالَّذینَ جاءُو مِنْ بَعْدِهِمْافراط و تفریط در قضاوت درباره مسلمین گذشته

راجع به اینکه ما در باره گذشتگانِ از مسلمین چه نظری داشته باشیم، دو نظر افراطی و تفریطی وجود دارد. بعضی میخواهند بکلی چشم بپوشند حتی از جنایات شنیعی که گذشتگان کردهاند. میگویند به معاویه هم شما چیزی نگویید (آنها که فقط اسمشان مسلمان بود)، حتی به یزید هم شما حمله نکنید و او را لعن نکنید. این، حرف درستی نیست. خصوصاً به صحابه که میرسد، میگویند راجع به صحابه یک کلمه نگویید؛ هرکسی که به شرف صحبت پیغمبر رسیده یک کلمه در بارهاش نگویید. خود صحابه به این دستور عمل نکردهاند؛ یعنی خود صحابه، صحابه دیگری را که منحرف شده بوده لعن هم کردهاند. پس مطلب به این گَل و گشادی نیست.

بعضی هم که اصلًا میخواهند ندیده بگیرند؛ با کمال صراحت میگویند پیغمبر موفق نشد مسلمانی بسازد و بنابراین پیغمبر مُرد در حالی که مردم بر کفر خودشان باقی ماندند. این هم با منطق قرآن جور درنمیآید. پس [نظر درست] چیست؟ ما باید جز در مواردی که با دلیل، خلاف آن ثابت شده است، با نظر خوشبینی نگاه کنیم، ولی در مواردی که خلافش ثابت شده،