آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤٧ - تولّی و تبرّی

انسان به خدا اینطور میگوید: خدایا ما همه باهم تو را میپرستیم و همه باهم از تو مدد میخواهیم و کمک میجوییم.

امام فخر رازی معروف، صاحب التفسیر الکبیر (تفسیر مفاتحالغیب) در همین سوره حمد و در همین آیه تعبیر شاعرانه و زیبایی دارد. (اگرچه معایبی در این آدم هست ولی مرد فوقالعاده باهوش بااستعدادِ فاضلِ متتبّعِ متبحّری بوده است.) از یک اصل فقهی استفاده میکند و آن این است که در موارد زیادی میگویند فروشنده یا خریدار، خیار فسخ پیدا میکند. یکی از موارد را «خیار تبعّض صفقه» میگویند.

مقصود از «صفقه» همان «کالا» است. انسان وقتی معامله میکند، چه از نظر فروشنده چه از نظر خریدار، تمام این جنس را میفروشد به تمام این پول. حال اگر بعد جریانی پیدا شد که قسمتی از این جنس قابل معامله نبود مثل اینکه فروشنده ده خروار گندم فروخته است به فلان قیمت، بعد معلوم میشود او شریکی هم دارد و پنج خروار آن مال آن شریک است، شریکش باید امضا کند و قبول نکرده، بنابراین همه این ده خروار نمیتواند مال آن شخص بشود، پنج خروارش کنار میرود؛ آیا نسبت به آن پنج خروار دیگر، مشتری الزام دارد بگیرد یا نه؟ ... [١]

[١] چند دقیقهای از بیانات استاد شهید متاسفانه ضبط نشده است