آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٣ - تدبر در این آیات

در معنی این آیات دقیق شویم و تدبّر کنیم بگوییم چرا خدا عدهای را «اصحاب الیمین» مینامد؟ «یمین» در اینجا به چه معنی است؟ عدهای را «اصحاب الشمال» مینامد، «شِمال» و چپ در اینجا به چه معنی است؟ مقصود راستِ چه کسی است؟ آیا به اعتبار این است که هر انسانی طرف راستی دارد و طرف چپی؟ همه انسانها، هم دست راست دارند هم دست چپ. این طور نیست که بعضی از انسانها دست راست داشته باشند بعضی دست چپ. پس به اعتبار چیست؟ اساساً آیا تدبّر و تعمق در این مسائل برای ما جایز یا لازم است؟ یا حتی نه تنها لازم نیست بلکه جایز هم نیست؟ بعضی را ما میبینیم که تعمق در این گونه آیات را حتی جایز هم نمیدانند، به این معنی که لااقل عملًا دنبال این فکرها نیستند؛ [میگویند] قرآن گفته «اصحاب

الیمین»، قرآن گفته «اصحاب الشمال»، قرآن گفته «سابقین». ولی عدهای دیگر معتقدند که قرآن خودش دعوت به تدبر و تعمق کرده است یعنی اینها قطعاً حامل یک سلسله اسرار است و افرادی که شایستگی دارند باید آن اسرار را به دست بیاورند و معنای «اسرار» در اینجا این نیست که مسأله سادهای را معمّاوَش بیان کنند چون بعضی چیزها به این دلیل از اسرار میشود که بیانش به شکل معمّایی است یعنی خودش امر واضحی است. آن شعر معروف میگوید:

میخواهد یک بوسه را بیان کند، میگوید من ضد شرقی میخواهم اما به شرط اینکه چند چیز در آن صورت بگیرد: تصحیف صورت بگیرد یعنی مثلًا شین را سین بخوانید قاف را غین بخوانید؛ یک جا به جای فارسی عربیاش را بیاورید؛ یک جا قلب کنید، یک حرف را جلو ببرید یک حرف را پس بیاورید. انسان باید علم «ایقوف» داشته باشد (خنده حضار) تا بتواند این معنای ساده را که با این عبارت معماوش بیان شده است [بفهمد.]