آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٠ - علاوه بر انبیاء، مردم نیز در حفظ دین مسؤولیت دارند

خوب باشند (البته همه مردم به حکم «وَ جَعَلْنا ذُرِّیتَهُ هُمُ الْباقینَ» [١] از ذریه نوح هستند، ولی ذریه ابراهیم که اینجور نیست)، ذریه ابراهیم همه خوب باشند؛ بلکه ذریه پیغمبران هم مثل همه مردم دیگر هستند؛ آنها هم میتوانند خوب باشند میتوانند بد باشند. در عمل هم اینجور بوده، بعضی از اینها مهتدی و راهیافته بودند یعنی از آن چراغی که به وسیله پیغمبران به مردم ارائه شده است استفاده کردند و بسیاری از آنها هم فاسق و منحرف از آب درآمدند.

«ثُمَّ قَفَّینا عَلی اثارِهِمْ بِرُسُلِنا» این سنت، که اینجا قرآن از نوح شروع کرده است، پیدرپی ادامه داشت. جای پای آنها و پشت سر آنها پیدرپی پیامبرانی فرستادیم.

این رشته لاینقطع ادامه داشت. کلمه «قَفَّینا» مصدرش «تقفیه» و از ماده «قفا» است.

«قفا» پشت گردن را میگویند. وقتی که افرادی ردیف و پشت گردن یکدیگر بایستند، مثل یک صف نظامی، چهره هر یک از آنها به پشت گردن دیگری است؛ کأ نّه تمام چهره این شخص در پشت گردن آن دیگری قرار گرفته است. ما در فارسی میگوییم «پشت سر» منتها «سر» چیزی است که شامل جلو میشود، شامل عقب هم میشود، ولی وقتی «پشت گردن» بگوییم نشان میدهد که یکی جلو است و دیگری واقعاً در پشت او قرار گرفته. اما در فارسی وقتی که میگوییم «پشت سر» آن قسمت عقب سر منظور ماست. «ثُمَّ قَفَّینا .» یعنی پشت سر هم ...

قافیه را که در شعر قافیه میگویند برای همین است. میگویند قافیه و ردیف.

مثلًا در یک قصیده یا غزل، آخرهای ابیات، ردیف یکدیگر، پشت سر یکدیگر و مانند یکدیگر هستند. مثلًا اگر آخر یک شعر «باز آمد» باشد این «باز» را «قافیه» میگویند. بعد دیگری میآید مثلًا «راز» و دیگری

[١]. صافّات/ ٧٧.