آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩١ - سه دسته مردم در قیامت

خیلی بزرگ و عظیم است. درباره این دو گروه فرمود: «اصحاب میمنه، چیست اصحاب میمنه؟ اصحاب مشئمه، چیست اصحاب مشئمه؟»؛ به «سابقون» که میرسد حتی کلمه «چیست» را هم بر میدارد:

«وَالسّابِقونَ السّابِقونَ» اما پیشیگیرندگان همان پیشیگیرندگاناند، یعنی کافی است که ما دربارهشان بگوییم «پیشیگیرندگان». اول این سه دسته را ذکر [میکند و بعد مطالبی] [١] درباره نعیمهای سابقین و نعیمهای اهل میمنت و عذابهای اهل مشئمت- که بعد هم از اهل مشئمه به «اصحاب الشمال» تعبیر میشود- بیان میفرماید.

اینجا چون تقسیمِ سه گانه شده است نه دو گانه، قهراً یک عنایتی در آن هست.

این سؤال مطرح است که چرا قرآن تقسیم را دوگانه نکرد؟ در بعضی جاهای دیگر تقسیمْ دوگانه شده، مسلّم اینجا هم اگر تقسیمْ دوگانه میشد صحیح بود ولی چون سهگانه شده است معلوم میشود یک عنایت خاصی به اینها هست. اگر تقسیمِ دوگانه میشد این بود که مثلًا بفرماید مردم دو دسته میشوند: سعدا و اشقیا. مطلب درست هم بود، هیچ ایرادی هم نداشت کما اینکه در آیات دیگری در قرآن هست:

«امَّا الَّذینَ سُعِدوا فَفِی الْجَنَّةِ» [٢]، «فَامَّا الَّذینَ شَقُوا فَفِی النّارِ» [٣]. ولی قرآن خواسته است که سعدا را هم یک تیپ معرفی نکند و به اصطلاح به یک چوب نراند و بیان کند که سعدا هم در عین اینکه همه سعدا هستند ولی آنقدر میانشان تفاوت هست که اینها را ما باید در دو گروه بشماریم، که گروهی را «سابقون» نامیده است و بعد هم میفرماید: «اولئِک الْمُقَرَّبونَ» اینها مقرّبان هستند، و گروه دیگر را «اصحاب میمنه» نامیده است که در سوره واقعه آیهای نداریم که کلمه

[١]. [چند ثانیهای از بیانات استاد شهید روی نوار ضبط نشده است.]

[٢]. هود/ ١٠٨.

[٣]. هود/ ١٠٦.