آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٩ - فرق رحمن و رحیم

خدای متعال گاهی بندهای را که لیاقت اینکه عنایت خاص الهی به او برسد و او را دستگیری کند دارد و راهش منحصر است به اینکه او را در یک سختی و رنج قرار بدهد، رنجی از نوع فقر، رنجی از نوع مصیبت، رنجی از نوع فراق، رنجی از نوع دیگر برای او نازل میکند (رحمت رحیمیه آن است که در نهایت امر برای انسان سعادت است) و بر عکس گاهی بندهای را به دلیل اینکه مستحق رحمت رحیمیه نیست و مستحق نقمت است یعنی اعمالش او را مستحق کرده که در همین دنیا معاقَب شود [به صورت فراهم کردن نعمتها برای او، عِقاب میکند.] عقابها فرق میکند. بدترین عقابها این است که خدا او را از اینکه به طرف خودش بیاید طرد کند، یعنی موجبات غفلت را به او بدهد. در مواردی- کلیت ندارد- خدا میخواهد به بندهای بگوید برو گمشو، دیگر اینجا نیا؛ همه چیز را برایش فراهم میکند یعنی برو گمشو. آن «برو گمشو» است.

پس رحمت رحمانیه یک مطلب است و رحمت رحیمیه مطلب دیگر. رحمت رحیمیه آن است که در نهایت امر انسان را به سعادت نزدیک کند، حال میخواهد به حسب صورت و ظاهر و با مقیاسهای کوچک و محدود بشر خیر و نیکی شمرده شود یا در این مقیاسهای کوچک خیر و نیکی شمرده نشود.

این حدیث را مکرر خواندهایم که پیغمبر اکرم به خانه مردی رفتند. از طاقچه اتاق او یک تخم مرغ افتاد و نشکست. این امر باعث تعجب حضرت شد. او گفت یا رسولَاللَّه! تعجب نفرمایید، در خانه ما از این قضایا زیاد است؛ اصلًا درِ خانه ما را ضرر و مصیبت و این چیزها نمیزند. ظاهراً میگویند پیغمبر برخاستند و رفتند؛ فرمودند پس معلوم میشود خدا تو را از درِ خانه خودش طرد و رد کرده، چون همین سختیها و مصائب است که انسان را پرورش میدهد و بیشتر به سوی خدا میبرد. این برای تو خیر