آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٩ - وضع کیفرها در قیامت

«فَاذَا انْشَقَّتِ السَّماءُ فَکانَتْ وَرْدَةً کالدِّهانِ.فَبِای الاءِ رَبِّکما تُکذِّبانِ.فَیوْمَئِذٍ لایسْئَلُ عَنْ ذَنْبِهِ انْسٌ وَ لا جانٌ» (این دو سه آیه ردیف یکدیگر است.) آنگاه که آسمان شکافته گردد. ( «اذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ» در سوره انشقاق داریم؛ «اذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ» [١] هم داریم؛ تا به آنجاها برسیم و تفسیر این جملهها را بگوییم.) آنگاه که آسمان شکافته شود «فَکانَتْ وَرْدَةً». البته چون اینها مربوط به عالم قیامت است ما نمیتوانیم واقعیت اینها را آنچنان که هست تصور کنیم. قرآن هم اینها را با تشبیهات و تمثیلات بیان کرده. از جمله این است: آسمان شکافته میشود و مانند یک برگ گل میگردد «کالدِّهانِ» (خیال نمیکنم [ترجمه این قرآن] درست باشد؛ میگوید دِهان از ماده «دُهن» گرفته شده، یعنی روغن زیت: مانند روغن زیت. ولی [طبق] تفاسیر، نوعی ادیم قرمز بوده است که در زبان عربی به آن «دِهان» میگفتند).

مقصود این است که آسمان آن وقتی که شکافته میشود نازک و لطیف میگردد مانند برگ گل، و قرمز رنگ میشود مانند آن ادیم احمر. اینها تشبیهات و تمثیلات است.

حال چگونه میشود، خدا عالم است. ما نمیدانیم که آسمان چگونه شکافته میشود؛ چون همه اینها را با یکدیگر باید در نظر گرفت: آسمان شکافته میشود، آسمان از هم میپاشد، کوهها «کالْعِهْنِ الْمَنْفوش» میشود. در سوره «القارعة» میخوانیم که: «الْقارِعَةُ.مَا الْقارِعَةُ.وَ ما ادْریک مَا الْقارِعَةُ.یوْمَ یکونُ النّاسُ کالْفَراشِ الْمَبْثوثِ.وَ تَکونُ الْجِبالُ کالْعِهْنِ الْمَنْفوشِ» [٢] آن روزی که کوهها مانند پشمِ رنگینِ زدهشده بشوند. آنجا صحبت رنگین بودن است. کوهها که مظهر صلابت هستند- تعبیر قرآن این است که- به شکل پشم رنگینِ زده شده درمیآیند. اینجا

[١]. انفطار/ ١.

[٢]. قارعه/ ١- ٥.