آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٢ - خود فراموشی، نتیجه فراموش کردن خدا

چه انسان خودش را زیان نکند؟ حتی اگر کسی از آن قماربازهای درجهاول هم باشد تمام مال و زندگی و خانه و لباس و مثل بعضی- شنیدهام- زنش را میبازد؛ باختن یعنی از دست دادن، ولی انسان خودش را بخواهد از دست بدهد که معنی ندارد، چون هر جا باشد بالاخره خودش با خودش است، خودش که از خودش جدا نمیشود. اما قرآن این تعبیر را دارد که خود را نبازید. در بعضی جاها میفرماید که اصلًا باختن حسابی، آن باختنی که واقعاً باختن است و آن باختنی که زیانی است که مافوق آن زیانی نیست وقتی است که انسان خودش را زیان کند، خودش را ببازد: «قُلْ انَّ الْخاسِرینَ الَّذینَ خَسِروا انْفُسَهُمْ» [١] بگو زیانکار آن است، ورشکسته آن است. آن کسی که تجارتش ورشکست میشود او را نباید زیانکار حساب کرد؛ زیانکار حسابی آن است که از خود ورشکست شده است.

تعبیر فروختن هم هست: «وَ لَبِئْسَ ما شَرَوْا بِهِ انْفُسَهُمْ» [٢] چه بد کردند که خودشان را فروختند! تعبیر نسیان و فراموشی هم که در این آیه و بعضی آیات دیگر و جملههای دیگر هست که خود را فراموش کردند. این «خود را فراموش کردن» معنیاش چیست؟ معنایش همین است که انسان وقتی خودش را نشناسد، حقیقت خودش را نشناسد، مسیر خودش را نشناسد، خودش را چیزی بپندارد غیر از آنچه که هست، پس خودش را گم کرده، خودش را فراموش کرده. اساس تعلیمات قرآن این است که انسان این حقیقت را درک کند که خودش حقیقتی است که در این دنیا به وجود آمده و این دنیا هم برای او منزل و مأوایی است که مکتسبات خودش را در اینجا باید تهیه کند و خودش را در اینجا باید بسازد و بعد هم به دنیای دیگری

[١]. زمر/ ١٥.

[٢]. بقره/ ١٠٢.