آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٣ - سابقین چه کسانی هستند؟

که در هر کار خیری سابق و مقدّم بر دیگران هستند.

در آیهای در قرآن داریم که: «ثُمَّ اوْرَثْنَا الْکتابَ الَّذینَ اصْطَفَینا مِنْ عِبادِنا فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَیراتِ» [١]. بعید نیست- همین طور که بعضی مفسرین گفتهاند- مضمون آن آیه با این آیه یکی باشد. ابتدا این است که ما کتاب را (قرآن را) به ارث میدهیم به گروهی از مردم که آنها را برگزیدهایم، که در روایات ما آمده است که این آیه دلیل بر این است که همیشه یک گروه برگزیدهای که علم قرآن در نزد آنها باشد وجود دارد و این گروه ائمه هستند. از نظر اهل تسنن چنین کسانی ما نداریم که حتی خودشان هم قائل باشند که علم حقیقی قرآن نزد آنهاست.

بنابراین یک چنین گروه خاصی ما داریم. پس مردم سه دسته هستند: آنان که به خود ستم کردهاند. اینها همان اصحابالمشئمه هستند. اینجا تعبیر قرآن این است:

مردمی که شومی همراه خودشان دارند. قرآن در مسأله «شومی» این معنا را تفسیر کرده که شومی و شئامت برای هیچ کسی در خارج وجودش نیست، شئامت هر کسی در اعمال خودش است: «قالوا انّا تَطَیرْنا بِکمْ لَئِنْ لَمْ تَنْتَهوا لَنَرْجُمَنَّکمْ وَ لَیمَسَّنَّکمْ مِنّا عَذابٌ الیمٌ.قالوا طائِرُکمْ مَعَکمْ ائِنْ ذُکرْتُمْ» [٢]. آیه دیگر: «فَاذا جاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قالوا لَنا هذِهِ». از قوم موسی نقل میکند وقتی که نیکی و خیری به آنها میرسید میگفتند این دیگر استحقاق خود ماست «وَ انْ تُصِبْهُمْ سَیئَةٌ» احیاناً اگر یک بدی به ایشان میرسید «یطَّیروا بِموسی وَ مَنْ مَعَهُ» [٣] میگفتند از شئامت این موسی و همراهانش است. از آیات قرآن این مطلب کاملًا استفاده میشود که شومی یعنی شئامت به معنای یک امر ذاتی شخص نیست که بگوییم کسی در سرشتش شوم آفریده شده است، یا شئامت

[١]. فاطر/ ٣٢.

[٢]. یس/ ١٨ و ١٩.

[٣]

. اعراف/ ١٣١.